कथा :

सही उत्तर: ख) इन्द्र सुन्दास

व्याख्या: ‘अनुताप’ कथा प्रसिद्ध नेपाली कथाकार इन्द्र सुन्दासद्वारा लेखिएको हो। यस कथामा मानवीय संवेदना र पश्चातापको गहिरो चित्रण गरिएको छ।

सही उत्तर: क) धनवीर

व्याख्या: कथाको केन्द्रमा धनवीर पात्र रहेको छ, जसले आफ्नो जमिन बेचेपछि जीवनभरि त्यसको पश्चाताप (अनुताप) गरिरहन्छ।

सही उत्तर: ख) ऋण तिर्न र सहरमा घर बनाउन

व्याख्या: धनवीरले क्षणिक सुख र सहरिया जीवनको मोहमा परेर आफ्नो पुर्ख्यौली जमिन बेचेको थियो, जुन निर्णयले उसलाई पछि गएर ठूलो अनुताप गराउँछ।

सही उत्तर: ग) पश्चाताप

व्याख्या: कथाको शीर्षक ‘अनुताप’ ले नै स्पष्ट पारेको छ कि यसको मूल भाव पश्चाताप हो। आफ्नो जरा र माटोसँगको सम्बन्ध तोड्दा हुने मानसिक पीडालाई कथाले उजागर गरेको छ।

सही उत्तर: ग) चियाको बगान लगाएको

व्याख्या: कथामा धनवीरले आफ्नो पुरानो जग्गामा नयाँ मालिकले चियाको बगान लगाएर त्यसको स्वरूप नै परिवर्तन गरिदिएको देख्छ, जसले उसको मनमा अझ गहिरो चोट पुर्याउँछ।

सही उत्तर: ख) आफ्नो परम्परा र भूमिप्रति अपनत्व गुमाएको मानिसको

व्याख्या: धनवीरको चरित्रले ती मानिसहरूको प्रतिनिधित्व गर्छ जसले भौतिक सुखको लागि आफ्नो पहिचान, संस्कृति र भूमिलाई बेच्छन् र पछि गएर त्यसको अभावमा छटपटाउँछन्।

सही उत्तर: ग) दार्जीलिङ वा पहाडी क्षेत्र

व्याख्या: कथामा चिया बगान, पहाडी जीवनशैलीको वर्णनले यो कथा दार्जीलिङ वा त्यस वरपरको पहाडी क्षेत्रको परिवेशमा आधारित छ भन्ने स्पष्ट हुन्छ।

सही उत्तर: ग) आफ्नो माटो र पहिचान गुमाउनुले

व्याख्या: धनवीरको लागि पैसाभन्दा ठूलो कुरा आफ्नो जमिनसँगको भावनात्मक सम्बन्ध थियो। जब उसले त्यो गुमायो, उसले आफ्नो पहिचान र अस्तित्व नै गुमाएको महसुस गर्यो।

सही उत्तर: ग) ऊ सधैँभरि अनुतापको आगोमा जलिरहन्छ

व्याख्या: कथाले कुनै समाधान दिँदैन, बरु धनवीरलाई जीवनभरको लागि पश्चातापको पीडामा छोडिदिन्छ, जसले कथालाई अझ मार्मिक बनाउँछ।

सही उत्तर: क) मनोविश्लेषणात्मक

व्याख्या: इन्द्र सुन्दास आफ्ना कथाहरूमा पात्रहरूको भित्री मनको विश्लेषण गर्न र उनीहरूको मानसिक द्वन्द्वलाई केलाउनमा माहिर मानिन्छन्। ‘अनुताप’ यसको उत्कृष्ट उदाहरण हो।

सही उत्तर: ग) बीर बिक्रम गुरुङ

व्याख्या: यो रमाइलो र सन्देशमूलक कथा बीर बिक्रम गुरुङद्वारा लेखिएको हो।

सही उत्तर: क) मानिसको घमन्ड र त्यसको परिणाम

व्याख्या: कथाले एउटा भालेलाई प्रतिष्ठाको विषय बनाएर कसरी मानिसहरू घमन्ड र प्रतिस्पर्धामा फस्छन् र अन्ततः नोक्सानी बेहोर्छन् भन्ने देखाउँछ।

सही उत्तर: ग) झुठो प्रतिष्ठा र अहंकार

व्याख्या: दुई छिमेकीहरूका लागि साधारण भाले उनीहरूको इज्जत र प्रतिष्ठाको प्रतीक बन्छ, जसले उनीहरूबीच द्वन्द्व सिर्जना गर्छ।

सही उत्तर: ख) जीतमान र वीरमान

व्याख्या: जीतमान र वीरमान दुई छिमेकी हुन्, जसको प्रतिस्पर्धा उनीहरूको भालेको श्रेष्ठतालाई लिएर सुरु हुन्छ।

सही उत्तर: ग) दुवै भाले मर्छन्

व्याख्या: उनीहरूको अहंकारको लडाइँमा दुवैका प्रिय भालेहरू जुधेर मर्छन्, जसले उनीहरूको प्रतिष्ठाको लडाइँलाई निरर्थक साबित गरिदिन्छ।

सही उत्तर: ख) आफ्नो मुर्खता र व्यर्थको घमन्ड

व्याख्या: भालेहरू गुमाएपछि उनीहरूले आफ्नो अहंकारले गर्दा भएको क्षतिलाई महसुस गर्छन् र छिमेकी सम्बन्धको महत्त्व बुझ्छन्।

सही उत्तर: ख) छिमेकीसँग मिलेर बस्नुपर्छ र व्यर्थको अहंकार त्याग्नुपर्छ

व्याख्या: कथाको मूल सन्देश नै यही हो कि मानवीय सम्बन्धहरू झुठो प्रतिष्ठा र अहंकारभन्दा धेरै महत्त्वपूर्ण हुन्छन्।

सही उत्तर: ख) व्यङ्ग्यात्मक र मनोरञ्जनात्मक

व्याख्या: लेखकले मानिसको कमजोरीमाथि हल्का व्यङ्ग्य गर्दै मनोरञ्जनात्मक शैलीमा कथा प्रस्तुत गरेका छन्, जसले पाठकलाई हँसाउँदै गम्भीर सन्देश दिन्छ।

सही उत्तर: ग) कसको भाले बढी राम्रो र बलियो भन्ने कुरा

व्याख्या: उनीहरूको सारा द्वन्द्व र प्रतिस्पर्धा एउटा सामान्य भालेको श्रेष्ठतालाई लिएर सुरु भएको थियो, जसले उनीहरूको बालसुलभ अहंकारलाई दर्शाउँछ।

सही उत्तर: ग) सामान्य नेपाली ग्रामीण बस्ती

व्याख्या: कथामा वर्णित घटना, पात्र र वातावरणले यो एउटा सामान्य नेपाली गाउँको कथा हो भन्ने स्पष्ट पार्छ, जहाँ छिमेकीहरूबीच सानातिना कुरामा प्रतिस्पर्धा चलिरहन्छ।

सही उत्तर: ग) रवीन्द्र कुमार मोत्तान

व्याख्या: ‘गोरखें जीप’ कथा रवीन्द्र कुमार मोत्तानद्वारा लेखिएको हो, जसले पहाडी क्षेत्रको यातायात र जनजीवनको यथार्थ चित्रण गर्दछ।

सही उत्तर: ख) पहाडी जीवनको कठिन यात्रा र संघर्ष

व्याख्या: जीप केवल एक सवारी साधन मात्र नभएर पहाडका मानिसहरूको जीवनको अभिन्न अंग, उनीहरूको दुःख-सुखको साथी र कठिन भौगोलिक अवस्थासँग जुध्ने माध्यमको रूपमा प्रस्तुत गरिएको छ।

सही उत्तर: ख) जीपको ड्राइभर

व्याख्या: कथा मुख्यतया जीप ड्राइभरको दृष्टिकोणबाट भनिएको छ, जसले आफ्नो जीप र यात्रुहरूसँगको सम्बन्ध, र दैनिक जोखिमपूर्ण यात्राको अनुभव सुनाउँछ।

सही उत्तर: ख) खतरनाक, साँघुरो र भिरालो

व्याख्या: लेखकले पहाडको बाटोलाई जोखिमपूर्ण र चुनौतीपूर्ण रूपमा चित्रण गरेका छन्, जहाँ जीप चलाउनु जीवन र मृत्युको खेल जस्तै हुन्छ।

सही उत्तर: घ) माथिका सबै

व्याख्या: ड्राइभरको जीपसँग गहिरो भावनात्मक सम्बन्ध छ। उसले जीपलाई आफ्नो रोजीरोटीको माध्यम, कठिन यात्राको साथी र कहिलेकाहीँ एउटा विश्वासिलो घोडा जस्तै मान्छ।

सही उत्तर: ग) उनीहरूको संघर्ष, साहस र सहनशीलता

व्याख्या: जीपमा यात्रा गर्ने विभिन्न यात्रुहरू र ड्राइभरको जीवनमार्फत कथाले पहाडी जीवनको कठिन यथार्थ, त्यहाँका मानिसहरूको साहस र हरेक दिनको संघर्षलाई देखाउँछ।

सही उत्तर: ग) गोर्खाली जस्तै साहसी र भरपर्दो जीप

व्याख्या: ‘गोरखें’ शब्दले यहाँ गोर्खालीहरूको साहस, सहनशीलता र विश्वसनीयतालाई जनाउँछ। जीप पनि त्यस्तै कठिन परिस्थितिमा नहार्ने र भरपर्दो भएकोले त्यसलाई ‘गोरखें जीप’ भनिएको हो।

सही उत्तर: क) ड्राइभर र यात्रुहरू मिलेर मर्मत गर्छन्

व्याख्या: यो घटनाले पहाडी समुदायमा पाइने आपसी सहयोग र एकताको भावनालाई देखाउँछ। समस्या आइपर्दा सबैजना मिलेर समाधान खोज्छन्।

सही उत्तर: क) आञ्चलिक र यथार्थपरक

व्याख्या: कथामा पहाडी बोलीचालीका शब्दहरू र जीवनको वास्तविक चित्रण पाइन्छ, जसले कथालाई जीवन्त र यथार्थपरक बनाएको छ।

सही उत्तर: ख) आफ्नो काम र जीपप्रति गर्व महसुस गर्छ

व्याख्या: सबै कठिनाइका बाबजुद, आफ्नो जीपमार्फत मानिसहरूको सेवा गर्न पाएकोमा र दिनभरको जोखिमपूर्ण यात्रा सफलतापूर्वक पूरा गरेकोमा उसले गर्व र सन्तुष्टि महसुस गर्छ।

सही उत्तर: ख) महानन्द पौड्याल

व्याख्या: ‘हवल्दार’ एक चरित्रप्रधान कथा हो, जसका लेखक महानन्द पौड्याल हुन्।

सही उत्तर: ख) इमानदार, कर्तव्यनिष्ठ र दयालु

व्याख्या: कथामा हवल्दारलाई आफ्नो कर्तव्यप्रति समर्पित, नियम-कानुनको पालक तर साथसाथै मानवीय संवेदना र दयाभाव भएको एक आदर्श पात्रको रूपमा चित्रण गरिएको छ।

सही उत्तर: ख) कर्तव्य र मानवीयताबीचको

व्याख्या: हवल्दारले नियमअनुसार एक गरिब र भोको व्यक्तिलाई सजाय दिनुपर्ने हुन्छ, तर उसको दयनीय अवस्था देखेर हवल्दारको मनमा कर्तव्य र मानवताबीच द्वन्द्व चल्छ।

सही उत्तर: ग) भोकले गर्दा रोटी चोर्ने एक गरिब केटालाई

व्याख्या: कथाको मुख्य घटना यही हो, जहाँ हवल्दारले भोक सहन नसकेर एउटा सानो चोरी गर्ने केटालाई पक्रन्छ, जसले उसलाई नैतिक संकटमा पार्छ।

सही उत्तर: ग) आफ्नो गोजीबाट पैसा तिरेर उसलाई छोडिदिन्छ

व्याख्या: हवल्दारले आफ्नो कर्तव्यको पनि पालना गर्छ (चोरीको मूल्य तिरेर) र मानवीयता पनि देखाउँछ (केटालाई भोक मेटाउन दिएर)। यो उसको चरित्रको उच्चता हो।

सही उत्तर: क) गरिबी र भोकले मानिसलाई अपराध गर्न बाध्य बनाउँछ

व्याख्या: कथाले केटाको चोरीलाई उसको खराब नियतले भन्दा पनि उसको दयनीय आर्थिक अवस्था र भोकको उपजको रूपमा देखाउँछ, जसले सामाजिक यथार्थको चित्रण गर्छ।

सही उत्तर: ग) आदर्शवादी र नैतिकवान पात्रहरू

व्याख्या: महानन्द पौड्याल आफ्ना कथाहरूमा हवल्दार जस्ता नैतिक रूपमा उच्च, आदर्श र सकारात्मक सन्देश दिने पात्रहरू सिर्जना गर्नका लागि चिनिन्छन्।

सही उत्तर: ग) सम्मान र सहानुभूति

व्याख्या: हवल्दारको कर्तव्यपरायणता र उसको मानवीयता देखेर पाठकको मनमा उसको चरित्रप्रति सम्मान र उसको नैतिक द्वन्द्वप्रति सहानुभूति पैदा हुन्छ।

सही उत्तर: ग) कानुनको पालना गर्दा मानवीय संवेदनालाई बिर्सनु हुँदैन

व्याख्या: कथाले नियम र कानुनलाई अन्धाधुन्ध लागू गर्नुभन्दा परिस्थितिको विश्लेषण गरेर विवेक र मानवताको प्रयोग गर्नु महत्त्वपूर्ण हुन्छ भन्ने सन्देश दिन्छ।

सही उत्तर: ख) उसको परोपकारी र दयालु हृदय

व्याख्या: प्रहरीको कठोर छविको विपरीत, यस कथाको हवल्दारमा रहेको दया र परोपकारको भावनाले उसलाई एक अविस्मरणीय र अनुकरणीय पात्र बनाउँछ।

सही उत्तर: ग) देवकुमारी थापा

व्याख्या: देवकुमारी थापा नेपाली साहित्यमा बालमनोविज्ञान र नारी संवेदनाका कथाहरू लेख्नका लागि प्रख्यात छिन्। ‘कुकुरको छाउरो’ उनको एक चर्चित कथा हो।

सही उत्तर: ख) एक बालक

व्याख्या: कथा एक सानो बालकको वरिपरि घुम्छ, जसले एउटा छाउरो भेट्टाउँछ र त्यसलाई पाल्न चाहन्छ। कथाले बालकको निर्दोष भावना र सोचलाई प्रस्तुत गर्दछ।

सही उत्तर: क) बालमनोविज्ञान र पशुप्रेम

व्याख्या: देवकुमारी थापाको विशेषता नै बालमनोविज्ञानको सूक्ष्म चित्रण गर्नु हो। यस कथामा बालकको मनमा एउटा छाउरोप्रति पलाएको निश्छल प्रेम र त्यसले उत्पन्न गर्ने पारिवारिक परिस्थितिको सुन्दर वर्णन छ।

सही उत्तर: ख) घरका सदस्य (विशेषगरी आमा) ले पाल्न दिँदैनन् कि भन्ने डरले

व्याख्या: वयस्कहरूले कुकुरलाई फोहोर र रोगको स्रोत मान्ने हुँदा बालकलाई आफ्नो इच्छा पूरा नहुने डरले छाउरोलाई लुकाउन बाध्य हुन्छ, जसले बालसुलभ मनोविज्ञानलाई देखाउँछ।

सही उत्तर: ग) आमाले बालकको भावना बुझेर छाउरो पाल्न अनुमति दिन्छिन्

व्याख्या: कथाको अन्त्य सुखद छ। छोराको पशुप्रतिको गहिरो लगाव र माया देखेर आमाको मन पग्लिन्छ र उनले आफ्नो सुरुको अडान छोडेर छाउरोलाई घरमा राख्न स्वीकार गर्छिन्।

सही उत्तर: क) कथा सम्राज्ञी

व्याख्या: नेपाली कथा साहित्यमा, विशेषगरी सामाजिक र मनोवैज्ञानिक कथाहरूमा उनको योगदानको कदर गर्दै देवकुमारी थापालाई ‘कथा सम्राज्ञी’ को उपाधिले सम्मान गरिएको छ।

सही उत्तर: ग) निश्छल र शर्तहीन प्रेम

व्याख्या: कथाले देखाउँछ कि बालबालिकाको मनमा कुनै भेदभाव हुँदैन र उनीहरूको प्रेम निश्छल र पवित्र हुन्छ, चाहे त्यो मानिसप्रति होस् वा पशुप्रति।

सही उत्तर: ख) उनी सुरुमा कठोर देखिए पनि पछि छोराको भावना बुझ्ने ममतामयी बन्छिन्

व्याख्या: आमाको चरित्रको यो परिवर्तनले कथालाई सकारात्मक मोड दिन्छ र वात्सल्य प्रेमले कठोरतालाई जित्न सक्छ भन्ने सन्देश दिन्छ।

सही उत्तर: ख) आफ्नो भागको दूध र खाना लुकाएर दिन्छ

व्याख्या: यो कार्यले छाउरोप्रतिको उसको गहिरो प्रेम र त्यागको भावनालाई स्पष्ट पार्छ। ऊ आफैं भोकै बसेर पनि छाउरोलाई खुवाउन चाहन्छ।

सही उत्तर: ख) बालबालिकाको भावनालाई बुझ्ने र सम्मान गर्ने प्रयास गर्नुपर्छ

व्याख्या: कथाले वयस्कहरूलाई बालबालिकाका सानासाना इच्छा र भावनाहरूलाई बेवास्ता गर्नुको सट्टा त्यसलाई बुझेर सही मार्गदर्शन दिनुपर्छ भन्ने महत्त्वपूर्ण सन्देश दिएको छ।

सही उत्तर: ख) नन्द हाङखिम

व्याख्या: ‘एउटा पुरानो कोट’ नन्द हाङखिमद्वारा लिखित एक मार्मिक र प्रतीकात्मक कथा हो।

सही उत्तर: घ) क र ख दुवै

व्याख्या: कोटले एकातिर पात्रको आर्थिक विपन्नतालाई दर्शाउँछ भने अर्कोतिर त्यो कोटसँग उसको जीवनका अनेकौं महत्त्वपूर्ण क्षण र सम्झनाहरू जोडिएका छन्, जसले गर्दा त्यो उसको लागि अमूल्य बनेको छ।

सही उत्तर: ख) कोटसँग उसको भावनात्मक सम्बन्ध गाँसिएकोले

व्याख्या: पात्रको लागि त्यो कोट केवल कपडाको टुक्रा होइन, बरु उसको संघर्ष, सफलता, प्रेम र जीवनका उतारचढावहरूको साक्षी हो। त्यसैले ऊ त्यसलाई फाल्न सक्दैन।

सही उत्तर: ख) पहिलो पटक जागिर खाएपछि पाएको तलबले

व्याख्या: त्यो कोट उसको आत्मनिर्भरता र पहिलो कमाइको प्रतीक थियो, जसले गर्दा त्यसको महत्त्व उसको जीवनमा विशेष थियो।

सही उत्तर: ख) भौतिक वस्तुहरूप्रति पनि भावनात्मक सम्बन्ध राख्ने

व्याख्या: कथाले मानिसको जीवनमा वस्तुहरूको भौतिक मूल्यभन्दा भावनात्मक मूल्य बढी हुन्छ भन्ने कुरालाई सुन्दर ढंगले प्रस्तुत गरेको छ।

सही उत्तर: ख) त्यसलाई फाल्न वा कसैलाई दिन

व्याख्या: श्रीमतीको लागि त्यो कोट पुरानो, फाटेको र काम नलाग्ने वस्तु हो। उनले त्यससँग जोडिएको श्रीमानको भावनालाई बुझ्न सकेकी छैनन्, जसले पति-पत्नीबीचको सोचको भिन्नता देखाउँछ।

सही उत्तर: घ) त्यसलाई मायाले सुम्सुम्याउँदै फेरि दराजमा राख्छ

व्याख्या: पात्र आफ्नो स्मृति र भावनालाई त्याग्न तयार हुँदैन। उसले कोटलाई फाल्नुको सट्टा त्यसलाई आफ्नो जीवनको एक अभिन्न अंगको रूपमा सुरक्षित राख्ने निर्णय गर्छ।

सही उत्तर: ख) मानिसको जीवन स्मृतिहरूको सँगालो हो

व्याख्या: कोट एउटा माध्यम मात्र हो, जसको सहायताले लेखकले मानव जीवनमा स्मृतिहरूको महत्त्व र त्यसले कसरी वर्तमानलाई प्रभावित पार्छ भन्ने गहिरो कुरा बताएका छन्।

सही उत्तर: क) आत्मपरक वा ‘म’ पात्र शैली

व्याख्या: कथा ‘म’ पात्र (मुख्य पात्र) को दृष्टिकोणबाट भनिएको छ, जसले गर्दा पाठकले पात्रको भित्री भावना र विचारलाई प्रत्यक्ष रूपमा महसुस गर्न सक्छ।

सही उत्तर: ख) भावनात्मक र नोस्टाल्जिक (विगतको सम्झना दिलाउने)

व्याख्या: कथा पढ्दा पाठकलाई पनि आफ्ना पुराना वस्तुहरू र त्यससँग जोडिएका स्मृतिहरूको याद आउँछ, जसले गर्दा ऊ भावनात्मक र नोस्टाल्जिक बन्छ।

सही उत्तर: ग) मटिल्डा राई

व्याख्या: ‘टोटलाको फूल’ नारी हस्ताक्षर मटिल्डा राईद्वारा रचिएको एक सुन्दर र प्रतीकात्मक कथा हो।

सही उत्तर: क) पवित्र र निश्छल प्रेम

व्याख्या: कथामा प्रेमी-प्रेमिकाले एक-अर्कालाई आफ्नो प्रेमको चिनोको रूपमा टोटलाको फूल दिने गर्छन्। यो फूल उनीहरूको सम्बन्धको पवित्रता र गहिराइको प्रतीक बनेको छ।

सही उत्तर: ग) माया

व्याख्या: कथाकी नायिका माया हुन्, जसले आफ्नो प्रेमीको सम्झनामा टोटलाको फूललाई सँगालेर राखेकी छिन्।

सही उत्तर: ख) लाहुर (सेनामा भर्ती हुन)

व्याख्या: दार्जीलिङ र त्यस क्षेत्रको सामाजिक परिवेशमा लाहुर जानु एक सामान्य चलन थियो। मायाको प्रेमी पनि लाहुर गएको छ र उनी उसको प्रतीक्षामा बसेकी छिन्।

सही उत्तर: ख) सुकाएर आफ्नो किताबभित्र जतनले राख्छिन्

व्याख्या: यो कार्यले उसको प्रेमको गहिराइ र प्रेमीप्रतिको उसको निष्ठालाई देखाउँछ। सुकेको फूलले पनि उसको मनमा ताजा प्रेमको अनुभूति गराइरहन्छ।

सही उत्तर: क) प्रेम, प्रतीक्षा र विरह

व्याख्या: यो एक सुन्दर प्रेम कथा हो, जसमा प्रेमीको अनुपस्थितिमा प्रेमिकाले गर्ने प्रतीक्षा र त्यसबाट उत्पन्न हुने विरहको वेदनालाई मार्मिक ढंगले प्रस्तुत गरिएको छ।

सही उत्तर: ग) पहाडी रमणीय गाउँ

व्याख्या: टोटलाको फूल, लाहुर जाने चलन, र प्राकृतिक वर्णनले कथाको परिवेश पूर्वी नेपाल वा दार्जीलिङको कुनै सुन्दर पहाडी गाउँको हो भन्ने संकेत गर्छ।

सही उत्तर: ग) नारी मनका सूक्ष्म भावना र प्रेम

व्याख्या: मटिल्डा राई एक नारीवादी कथाकार हुन्, जसले आफ्ना कथाहरूमा महिलाका भित्री अनुभूति, प्रेम, पीडा, र सामाजिक बन्धनहरूलाई कलात्मक रूपमा प्रस्तुत गर्छिन्।

सही उत्तर: ख) सरल, सरस र काव्यात्मक

व्याख्या: कथाको भाषा अत्यन्तै सरल र मनछुने छ। प्रेमको कोमल भावनालाई व्यक्त गर्न काव्यात्मक शैलीको प्रयोग गरिएको छ, जसले कथालाई अझ पठनीय बनाएको छ।

सही उत्तर: ग) खुला अन्त्य (प्रतीक्षामै कथा सकिन्छ)

व्याख्या: कथाले प्रेमी फर्कियो वा फर्किएन भन्ने निश्चित गर्दैन। मायाको अनन्त प्रतीक्षासँगै कथाको अन्त्य हुन्छ, जसले प्रेममा प्रतीक्षाको महत्त्व र सौन्दर्यलाई स्थापित गर्छ।

सही उत्तर: ख) राधिका राया

व्याख्या: यो कथा समकालीन नारी कथाकार राधिका रायाद्वारा लेखिएको हो।

सही उत्तर: ख) सम्झना र विछोडको

व्याख्या: ‘उनी’ गएको त्यो गोरेटो केवल बाटो मात्र होइन, त्यो नायिकाको लागि आफ्नो प्रियजनसँगको विछोड र उही बाटो फर्केर आउने आशाको प्रतीक बनेको छ।

सही उत्तर: ग) टाढा गएको आफ्नो प्रियजन फर्केर आउने आशामा

व्याख्या: उनको दिनचर्या नै त्यही गोरेटोलाई हेरेर बित्छ, जहाँबाट उनको प्रिय मान्छे गएको थियो। यो उनको गहिरो प्रेम र अनन्त प्रतीक्षाको द्योतक हो।

सही उत्तर: घ) माथिका सबै हुन सक्छन्

व्याख्या: कथाकारले ‘उनी’ भनेर पात्रलाई निश्चित पहिचान दिएकी छैनन्। ‘उनी’ रोजीरोटीको लागि परदेसिएको श्रीमान, छोरो वा कुनै पनि प्रियजन हुन सक्छ, जसले कथालाई सर्वव्यापी बनाएको छ।

सही उत्तर: क) वैदेशिक रोजगारीको प्रभाव र त्यसले परिवारमा पार्ने असर

व्याख्या: घरको सदस्य बाहिर जाँदा घरमा बस्नेहरू, विशेषगरी महिलाहरूले भोग्नुपर्ने एक्लोपन, प्रतीक्षा र मनोवैज्ञानिक पीडालाई कथाले मार्मिक रूपमा चित्रण गरेको छ।

सही उत्तर: ग) आशा र निराशाको दोसाँधमा

व्याख्या: उनी एकातिर प्रियजन फर्केर आउने आशामा बाँचेकी छिन् भने अर्कोतिर लामो प्रतीक्षाले गर्दा उनको मनमा निराशा पनि छाएको छ।

सही उत्तर: ग) भावप्रधान र मनोविश्लेषणात्मक

व्याख्या: कथामा बाहिरी घटनाक्रमभन्दा नायिकाको भित्री मनका भावना, उसका विचार र उसको मनोवैज्ञानिक अवस्थालाई बढी महत्त्व दिइएको छ।

सही उत्तर: ग) ऋतु परिवर्तन (जाडो, गर्मी, वर्षा) र गोरेटोको अवस्थामा आएको परिवर्तनबाट

व्याख्या: लेखकले प्रकृतिलाई साक्षी राखेर समय बितेको कलात्मक चित्रण गरेकी छिन्। गोरेटोमा झार उम्रनु, पानीले हिलो हुनु जस्ता विवरणले लामो समय बितेको संकेत गर्छ।

सही उत्तर: ख) दुवैमा प्रतीक्षा र विरहको भाव प्रमुख छ

व्याख्या: दुवै कथामा नारी पात्रहरू आफ्नो प्रियजनको प्रतीक्षामा बसेका छन् र दुवैले विछोडको पीडालाई भोगेका छन्। यो दुई कथा बीचको प्रमुख भावनात्मक समानता हो।

सही उत्तर: क) के ‘उनी’ कहिल्यै फर्केर आउलान्?

व्याख्या: कथाको खुला अन्त्यले पाठकलाई सोच्न बाध्य बनाउँछ। नायिकाको प्रतीक्षा सार्थक होला वा निरर्थक, यो प्रश्न पाठकको मनमा रहिरहन्छ।

सही उत्तर: ग) प्रकाश कोविद

व्याख्या: प्रकाश कोविद लोकप्रिय उपन्यासकार र कथाकार हुन्, जसले ‘पगली बोजू’ जस्ता मार्मिक सामाजिक कथाहरू लेखेका छन्।

सही उत्तर: ख) उनी अनौठो व्यवहार गर्ने, एक्लै बोल्ने र समाजबाट एक्लिएर बसेकोले

व्याख्या: समाजले उनको भित्री पीडा र एक्लोपनलाई नबुझी उनको बाहिरी व्यवहारको आधारमा उनलाई ‘पगली’ को उपनाम दिएको हो।

सही उत्तर: ख) उनको एकमात्र छोराको मृत्युको शोक

व्याख्या: आफ्नो जवान छोरा गुमाएको असह्य पीडा र शोकले उनलाई मानसिक रूपमा विक्षिप्त बनाएको थियो। उनको ‘पागलपन’ वास्तवमा गहिरो मातृ-वियोगको परिणाम थियो।

सही उत्तर: ख) कथावाचक (एक युवक)

व्याख्या: कथावाचकले अरूले जस्तो पगली बोजूलाई हेला गर्दैन, बरु उनको अवस्था बुझ्ने प्रयास गर्छ र उनीप्रति दया र सहानुभूति राख्छ।

सही उत्तर: ख) पीडित र असहायप्रति असंवेदनशील र कठोर

व्याख्या: कथाले देखाउँछ कि समाजले दुःखमा परेका व्यक्तिलाई मद्दत गर्नुको सट्टा उनीहरूलाई उपहास गर्छ, एक्ल्याउँछ र उनीहरूको पीडालाई बुझ्ने प्रयास गर्दैन।

सही उत्तर: ग) आफ्नो दिवङ्गत छोराको चिहान नजिक

व्याख्या: उनी आफ्नो छोराको चिहानसँग कुरा गरेर आफ्नो पीडा पोख्ने गर्थिन्। यो दृश्यले उनको मातृवात्सल्य र वियोगको गहिराइलाई देखाउँछ।

सही उत्तर: क) पगली बोजूको मृत्यु हुन्छ

व्याख्या: एक दिन जाडोमा कठ्याङ्ग्रिएर छोराको चिहानमै उनको मृत्यु हुन्छ। उनको मृत्युले समाजको असंवेदनशीलतालाई अझ प्रखर रूपमा उजागर गर्छ।

सही उत्तर: ख) हामीले मानिसको बाहिरी व्यवहारको आधारमा धारणा बनाउनु हुँदैन, उसको पीडा बुझ्ने प्रयास गर्नुपर्छ

व्याख्या: कथाले सहानुभूति, करुणा र मानवीयताको महत्त्वलाई जोड दिन्छ। कसैलाई ‘पागल’ भन्नुअघि उसको कथा जान्नु जरूरी छ भन्ने सन्देश कथाले दिन्छ।

सही उत्तर: ग) क र ख दुवै

व्याख्या: शीर्षकले एकातिर समाजले उनलाई दिएको नाममार्फत समाजप्रति व्यङ्ग्य गर्छ भने, अर्कोतिर उनको दुखद अवस्थाप्रति करुणा उत्पन्न गराउँछ।

सही उत्तर: ख) समाजप्रति रिस र पगली बोजूप्रति करुणा

व्याख्या: कथाले पाठकलाई भावनात्मक रूपमा छुन्छ। समाजको व्यवहारप्रति आक्रोश र एक निर्दोष आमाको दुखद नियतिप्रति गहिरो करुणा र सहानुभूति जगाउँछ।

सही उत्तर: घ) सानू लामा

व्याख्या: सानू लामा भारतीय नेपाली साहित्यका एक सशक्त कथाकार हुन्, जसले ‘स्वारूनी मान्छे’ जस्ता यथार्थवादी कथाहरू लेखेका छन्।

सही उत्तर: ख) कथाकी मुख्य पात्र, एक संघर्षशील महिलालाई

व्याख्या: ‘स्वारूनी मान्छे’ (स्वास्नीमान्छे) भन्नाले यहाँ कथाकी मुख्य पात्र, जो आफ्नो परिवारको लागि कठोर परिश्रम गर्छिन् र सबै जिम्मेवारी उठाउँछिन्, उनलाई जनाइएको छ।

सही उत्तर: ख) जिम्मेवारी नलिने, रक्सी खाने र अल्छी

व्याख्या: उनको श्रीमान् गैर-जिम्मेवार छ, जसले गर्दा घर चलाउने, छोराछोरी हुर्काउने र कमाउने सबै जिम्मेवारी महिलाको काँधमा आएको छ।

सही उत्तर: ख) भारी बोक्ने र मजदुरी गर्ने काम गर्छिन्

व्याख्या: उनले आफ्नो परिवारको पेट पाल्नको लागि पुरुषले गर्ने जस्तै कठिन शारीरिक श्रम (जस्तै, ढुंगा बोक्ने, भारी बोक्ने) गर्न बाध्य छिन्।

सही उत्तर: ख) नारीको संघर्ष, सहनशीलता र सशक्तिकरण

व्याख्या: कथाले पितृसत्तात्मक समाजमा एक महिलाले भोग्नुपर्ने कठिनाइ, उसको अथक संघर्ष र विषम परिस्थितिमा पनि नहार्ने उसको आँटलाई देखाउँछ।

सही उत्तर: ग) आफ्ना छोराछोरीको भविष्यको लागि जस्तोसुकै दुःख पनि सहने

व्याख्या: सबै दुःख र पीडाका बाबजुद, उनी आफ्नो कर्तव्यबाट विमुख हुँदिनन्। उनको मातृत्व र जिम्मेवारीबोधले उनलाई संघर्ष गरिरहन प्रेरणा दिन्छ।

सही उत्तर: क) निम्न वर्गीय समाजको यथार्थवादी चित्रण

व्याख्या: सानू लामाले आफ्ना कथाहरूमा समाजका गरिब, मजदुर र المهمश वर्गका पात्रहरूको जीवन-संघर्षलाई जीवन्त रूपमा उतार्ने गर्छन्।

सही उत्तर: ग) लाखौं संघर्षशील नेपाली महिलाहरूको

व्याख्या: उनको चरित्र केवल एक व्यक्तिमा सीमित छैन, बरु यो ती सबै महिलाहरूको प्रतिनिधि हो, जसले पुरुषको सहाराविना वा गैर-जिम्मेवार पुरुषको साथमा आफ्नो परिवारको डुङ्गा एक्लै पार लगाइरहेका छन्।

सही उत्तर: क) आञ्चलिक र ठेठ

व्याख्या: लेखकले पात्र र परिवेश सुहाउँदो, बोलीचालीको भाषा र स्थानीय शब्दहरूको प्रयोग गरेका छन्, जसले कथालाई यथार्थपरक र जीवन्त बनाएको छ।

सही उत्तर: ख) महिलाहरू सहनशीलता, त्याग र शक्तिका प्रतिमूर्ति हुन्

व्याख्या: कथाले नारीलाई कमजोर होइन, बरु हरेक चुनौतीको सामना गर्न सक्ने, परिवारको लागि जस्तोसुकै त्याग गर्न सक्ने एक शक्तिशाली अस्तित्वको रूपमा प्रस्तुत गरेको छ।