వివరణ: సంస్కృతంలో ఆదికావ్యమైన రామాయణాన్ని వాల్మీకి మహర్షి రచించారు. అందుకే ఆయనను ఆదికవి అంటారు.
2. దశరథ మహారాజు ఏ రాజ్యానికి పాలకుడు?
A) మిథిల
B) కిష్కింధ
C) అయోధ్య
D) లంక
సరియైన సమాధానం: C) అయోధ్య
వివరణ: దశరథుడు కోసల దేశానికి రాజధాని అయిన అయోధ్య నగరాన్ని పరిపాలించాడు.
3. రాముని తల్లి పేరు ఏమిటి?
A) కైకేయి
B) సుమిత్ర
C) కౌసల్య
D) మండోదరి
సరియైన సమాధానం: C) కౌసల్య
వివరణ: దశరథుని ముగ్గురు భార్యలలో పెద్ద భార్య కౌసల్య. ఆమె కుమారుడే శ్రీరాముడు.
4. శివధనుస్సును విరిచిన వారు ఎవరు?
A) లక్ష్మణుడు
B) రావణుడు
C) రాముడు
D) జనకుడు
సరియైన సమాధానం: C) రాముడు
వివరణ: జనక మహారాజు కుమార్తె సీత స్వయంవరంలో, శ్రీరాముడు శివధనుస్సును విరిచి సీతను వివాహం చేసుకున్నాడు.
5. రాముడు అరణ్యవాసం చేయడానికి కారణమైన వ్యక్తి ఎవరు?
A) మంథర
B) కైకేయి
C) శూర్పణఖ
D) దశరథుడు
సరియైన సమాధానం: B) కైకేయి
వివరణ: మంథర మాటలు విని, కైకేయి దశరథుడిని పూర్వం ఇచ్చిన రెండు వరాలను కోరుకుంది. ఒకటి రామునికి 14 ఏళ్ల అరణ్యవాసం, రెండోది తన కుమారుడైన భరతునికి పట్టాభిషేకం.
6. సీతను అపహరించిన రాక్షసుడు ఎవరు?
A) కుంభకర్ణుడు
B) మారీచుడు
C) రావణుడు
D) విభీషణుడు
సరియైన సమాధానం: C) రావణుడు
వివరణ: లంకాధిపతి అయిన రావణుడు, పర్ణశాల నుండి సీతను అపహరించి పుష్పక విమానంలో లంకకు తీసుకువెళ్లాడు.
7. హనుమంతుడు ఎవరి కుమారుడు?
A) అగ్నిదేవుడు
B) వాయుదేవుడు
C) ఇంద్రుడు
D) సూర్యుడు
సరియైన సమాధానం: B) వాయుదేవుడు
వివరణ: హనుమంతుడు అంజనాదేవి మరియు కేసరిల కుమారుడు, కానీ వాయుదేవుని అనుగ్రహంతో జన్మించినందున అతన్ని వాయుపుత్రుడు లేదా పవనసుతుడు అని కూడా పిలుస్తారు.
8. సుగ్రీవుడు ఏ రాజ్యానికి రాజు?
A) అయోధ్య
B) లంక
C) దండకారణ్యం
D) కిష్కింధ
సరియైన సమాధానం: D) కిష్కింధ
వివరణ: సుగ్రీవుడు వానర రాజ్యమైన కిష్కింధకు రాజు. రాముడు వాలిని సంహరించి సుగ్రీవునికి రాజ్యాన్ని తిరిగి ఇప్పించాడు.
9. రావణుని సోదరులలో రాముని పక్షాన చేరిన వారు ఎవరు?
A) కుంభకర్ణుడు
B) విభీషణుడు
C) అకంపనుడు
D) ఇంద్రజిత్తు
సరియైన సమాధానం: B) విభీషణుడు
వివరణ: రావణుని తమ్ముడైన విభీషణుడు ధర్మాన్ని అనుసరించి, అన్నకు నచ్చచెప్పడానికి ప్రయత్నించి విఫలమై, రాముని శరణు కోరాడు.
10. సముద్రంపై వారధిని నిర్మించిన వానర శిల్పులు ఎవరు?
A) హనుమంతుడు, అంగదుడు
B) నలుడు, నీలుడు
C) జాంబవంతుడు, సుగ్రీవుడు
D) గజుడు, గవాక్షుడు
సరియైన సమాధానం: B) నలుడు, నీలుడు
వివరణ: విశ్వకర్మ కుమారులైన నలుడు, నీలుడు ఇంజనీరింగ్ నైపుణ్యంతో వానర సైన్యం సహాయంతో రామసేతువును నిర్మించారు.
11. లక్ష్మణుడు ఎవరి అంశతో జన్మించాడు?
A) విష్ణువు
B) శివుడు
C) ఆదిశేషుడు
D) బ్రహ్మ
సరియైన సమాధానం: C) ఆదిశేషుడు
వివరణ: విష్ణువు రామావతారం ఎత్తినప్పుడు, ఆయన పాన్పు అయిన ఆదిశేషుడు లక్ష్మణునిగా జన్మించాడు.
12. మారీచుడు ఎవరి రూపంలో వచ్చి సీతను మోసగించాడు?
A) బంగారు హంస
B) బంగారు జింక
C) ముని
D) దేవత
సరియైన సమాధానం: B) బంగారు జింక
వివరణ: రావణుని ఆజ్ఞ మేరకు, మారీచుడు మాయావి అయిన బంగారు జింక రూపంలో వచ్చి రాముడిని, లక్ష్మణుడిని పర్ణశాల నుండి దూరం చేశాడు.
13. అశోకవనంలో సీతను కాపాడిన రాక్షసి ఎవరు?
A) శూర్పణఖ
B) లंकिణి
C) త్రిజట
D) తాటకి
సరియైన సమాధానం: C) త్రిజట
వివరణ: విభీషణుని కుమార్తె అయిన త్రిజట, అశోకవనంలో బందీగా ఉన్న సీతకు ఓదార్పునిస్తూ, ధైర్యం చెప్పింది.
14. రాముని పాదుకలను సింహాసనంపై ఉంచి రాజ్యాన్ని పాలించినది ఎవరు?
A) భరతుడు
B) శత్రుఘ్నుడు
C) లక్ష్మణుడు
D) వశిష్ఠుడు
సరియైన సమాధానం: A) భరతుడు
వివరణ: రాముడు అరణ్యవాసానికి వెళ్ళిన తరువాత, భరతుడు అన్నగారి పాదుకలను సింహాసనంపై ఉంచి, తాను నందిగ్రామంలో ఉంటూ రాజ్యపాలన చేశాడు.
15. సంజీవని పర్వతాన్ని మోసుకొచ్చినది ఎవరు?
A) అంగదుడు
B) సుగ్రీవుడు
C) జాంబవంతుడు
D) హనుమంతుడు
సరియైన సమాధానం: D) హనుమంతుడు
వివరణ: యుద్ధంలో మూర్ఛపోయిన లక్ష్మణుడిని బ్రతికించడానికి, హనుమంతుడు సంజీవని మూలికను గుర్తించలేక మొత్తం పర్వతాన్నే పెకిలించుకుని తీసుకువచ్చాడు.
16. జటాయువు ఎవరు?
A) ఒక రాక్షసుడు
B) ఒక వానరుడు
C) ఒక గృధ్రరాజు (పక్షిరాజు)
D) ఒక ఋషి
సరియైన సమాధానం: C) ఒక గృధ్రరాజు (పక్షిరాజు)
వివరణ: జటాయువు ఒక గొప్ప గృధ్రరాజు. రావణుడు సీతను అపహరిస్తున్నప్పుడు అడ్డుకుని, వీరోచితంగా పోరాడి ప్రాణాలు కోల్పోయాడు.
17. అహల్యకు శాపవిమోచనం ఎవరి పాద స్పర్శతో కలిగింది?
A) విశ్వామిత్రుడు
B) రాముడు
C) వశిష్ఠుడు
D) గౌతముడు
సరియైన సమాధానం: B) రాముడు
వివరణ: గౌతమ మహర్షి శాపం వల్ల రాయిగా మారిన అహల్య, శ్రీరాముని పాదధూళి సోకగానే శాపవిమోచనం పొంది తిరిగి తన రూపాన్ని పొందింది.
18. ఇంద్రజిత్తు అసలు పేరు ఏమిటి?
A) అతికాయుడు
B) ప్రహస్తుడు
C) మేఘనాథుడు
D) నరాంతకుడు
సరియైన సమాధానం: C) మేఘనాథుడు
వివరణ: రావణుని కుమారుడైన మేఘనాథుడు, ఇంద్రుడిని జయించినందున ‘ఇంద్రజిత్తు’ అనే బిరుదు పొందాడు.
19. “శబరి” ఎవరి భక్తురాలు?
A) శివుడు
B) కృష్ణుడు
C) రాముడు
D) విష్ణువు
సరియైన సమాధానం: C) రాముడు
వివరణ: శబరి మతంగ మహర్షి శిష్యురాలు. ఆమె తన గురువు ఆజ్ఞ మేరకు రాముని రాక కోసం ఎన్నో ఏళ్లు ఎదురుచూసి, ఆయనకు తన ఎంగిలి పండ్లను సమర్పించి మోక్షం పొందింది.
20. లవకుశులు ఎవరి ఆశ్రమంలో పెరిగారు?
A) వశిష్ఠుడు
B) విశ్వామిత్రుడు
C) వాల్మీకి
D) అత్రి మహర్షి
సరియైన సమాధానం: C) వాల్మీకి
వివరణ: రాముడు సీతను అడవికి పంపిన తరువాత, ఆమె వాల్మీకి మహర్షి ఆశ్రమంలో ఆశ్రయం పొందింది. అక్కడే లవకుశులకు జన్మనిచ్చింది.
భాగం 2: ఛందస్సు – సాధారణ నియమాలు
21. ఛందస్సులో ఒకేమాత్ర కాలంలో పలికే అక్షరాన్ని ఏమంటారు?
A) గురువు
B) లఘువు
C) యతి
D) ప్రాస
సరియైన సమాధానం: B) లఘువు
వివరణ: హ్రస్వాక్షరాలు (అ, ఇ, ఉ, మొదలైనవి) మరియు హ్రస్వ అచ్చులతో కూడిన హల్లులు (క, గి, చు మొదలైనవి) ఏకమాత్రా కాలంలో పలుకబడతాయి. వీటిని లఘువులు అంటారు. దీని గుర్తు ‘I’.
22. రెండు మాత్రల కాలంలో పలికే అక్షరాన్ని ఏమంటారు?
A) గణం
B) యతి
C) లఘువు
D) గురువు
సరియైన సమాధానం: D) గురువు
వివరణ: దీర్ఘాక్షరాలు (ఆ, ఈ, ఊ), సంయుక్తాక్షరం ముందున్న అక్షరం, విసర్గతో కూడిన అక్షరం, పొల్లుతో కూడిన అక్షరం రెండు మాత్రల కాలంలో పలుకబడతాయి. వీటిని గురువులు అంటారు. దీని గుర్తు ‘U’.
23. పద్య పాదంలోని మొదటి అక్షరాన్ని ఏమంటారు?
A) ప్రాస
B) గణం
C) యతి
D) లఘువు
సరియైన సమాధానం: C) యతి
వివరణ: పద్య పాదంలోని మొదటి అక్షరానికి, అదే పాదంలో నియమిత స్థానంలో ఉన్న అక్షరానికి మైత్రి కుదరడాన్ని యతిమైత్రి అంటారు. ఆ మొదటి అక్షరాన్ని యతి అంటారు.
24. పద్య పాదంలోని రెండవ అక్షరాన్ని ఏమంటారు?
A) యతి
B) ప్రాస
C) గణం
D) అంత్యప్రాస
సరియైన సమాధానం: B) ప్రాస
వివరణ: పద్యంలోని నాలుగు పాదాలలో రెండవ అక్షరం ఒకే హల్లు (లేదా దాని వర్గాక్షరం) అవడాన్ని ప్రాస నియమం అంటారు. ఆ రెండవ అక్షరాన్ని ప్రాస అంటారు.
25. మూడు అక్షరాల కలయికతో ఏర్పడేది ఏది?
A) యతి
B) ప్రాస
C) గణం
D) పాదం
సరియైన సమాధానం: C) గణం
వివరణ: ఛందస్సులో లఘువు, గురువుల అమరికను బట్టి గణాలు ఏర్పడతాయి. ముఖ్యంగా మూడు అక్షరాలతో ‘య-మా-తా-రా-జ-భా-న-స’ అనే 8 గణాలు ఏర్పడతాయి.
26. ‘య’ గణం యొక్క గురులఘువుల క్రమం ఏమిటి?
A) U U U
B) I U U
C) U I I
D) I I I
సరియైన సమాధానం: B) I U U
వివరణ: ‘యమాతా’ సూత్రం ప్రకారం, ‘య’ ఆది లఘువు. అనగా, మొదటి అక్షరం లఘువు, తర్వాతి రెండు గురువులు (I U U).
27. ‘మ’ గణం యొక్క గురులఘువుల క్రమం ఏమిటి?
A) U U U
B) I I I
C) U I U
D) I U I
సరియైన సమాధానం: A) U U U
వివరణ: ‘యమాతా’ సూత్రం ప్రకారం, ‘మ’ సర్వ గురువు. అనగా, మూడు అక్షరాలు గురువులే (U U U).
28. ‘న’ గణం యొక్క గురులఘువుల క్రమం ఏమిటి?
A) U U U
B) I U I
C) I I I
D) U I U
సరియైన సమాధానం: C) I I I
వివరణ: ‘యమాతా’ సూత్రం ప్రకారం, ‘న’ సర్వ లఘువు. అనగా, మూడు అక్షరాలు లఘువులే (I I I).
29. ‘భ’ గణం యొక్క గురులఘువుల క్రమం ఏమిటి?
A) U I I
B) I U I
C) U I U
D) I I U
సరియైన సమాధానం: A) U I I
వివరణ: ‘యమాతా’ సూత్రం ప్రకారం, ‘భ’ ఆది గురువు. అనగా, మొదటి అక్షరం గురువు, తర్వాతి రెండు లఘువులు (U I I).
30. ‘జ’ గణం యొక్క గురులఘువుల క్రమం ఏమిటి?
A) U I U
B) I U I
C) I I U
D) U I I
సరియైన సమాధానం: B) I U I
వివరణ: ‘యమాతా’ సూత్రం ప్రకారం, ‘జ’ మధ్య గురువు. అనగా, మధ్య అక్షరం గురువు, ముందు, వెనుక లఘువులు (I U I).
31. ‘ర’ గణం యొక్క గురులఘువుల క్రమం ఏమిటి?
A) U I U
B) I U I
C) U U I
D) I U U
సరియైన సమాధానం: A) U I U
వివరణ: ‘యమాతా’ సూత్రం ప్రకారం, ‘ర’ మధ్య లఘువు. అనగా, మధ్య అక్షరం లఘువు, ముందు, వెనుక గురువులు (U I U).
32. ‘స’ గణం యొక్క గురులఘువుల క్రమం ఏమిటి?
A) U U I
B) I I U
C) I U I
D) U I U
సరియైన సమాధానం: B) I I U
వివరణ: ‘యమాతా’ సూత్రం ప్రకారం, ‘స’ అంత్య గురువు. అనగా, చివరి అక్షరం గురువు, మొదటి రెండు లఘువులు (I I U).
33. సున్నా (పూర్ణానుస్వారం)తో కూడిన అక్షరం ఏమవుతుంది?
A) లఘువు
B) గురువు
C) కొన్నిసార్లు లఘువు, కొన్నిసార్లు గురువు
D) ఏదీ కాదు
సరియైన సమాధానం: B) గురువు
వివరణ: ఛందస్సు నియమాల ప్రకారం, సున్నా (ం)తో కూడిన అక్షరం (ఉదా: అం, కం) ఎల్లప్పుడూ గురువు అవుతుంది.
34. సంయుక్తాక్షరానికి ముందున్న అక్షరం ఏమవుతుంది?
A) లఘువు
B) గురువు
C) దాని ముందున్న అక్షరంపై ఆధారపడి ఉంటుంది
D) మార్పు ఉండదు
సరియైన సమాధానం: B) గురువు
వివరణ: ఒక హల్లుకు వేరొక హల్లు ఒత్తుగా చేరినప్పుడు (ఉదా: ‘క్య’, ‘స్త్ర’), దానికి ముందున్న హ్రస్వాక్షరం కూడా గురువు అవుతుంది. ఉదా: ‘సత్యం’లో ‘స’ గురువు అవుతుంది.
35. యతి మైత్రి అంటే ఏమిటి?
A) మొదటి, చివరి అక్షరాల మధ్య సామ్యం
B) రెండవ అక్షరం పునరావృతం కావడం
C) మొదటి అక్షరానికి, నియమిత స్థానంలోని అక్షరానికి మైత్రి
D) పాదాలన్నీ ఒకేలా ఉండటం
సరియైన సమాధానం: C) మొదటి అక్షరానికి, నియమిత స్థానంలోని అక్షరానికి మైత్రి
వివరణ: పద్య పాదంలోని మొదటి అక్షరానికీ (యతి), పద్య లక్షణాన్ని బట్టి నిర్దేశించిన స్థానంలోని అక్షరానికీ అచ్చులో గానీ, హల్లులో గానీ మైత్రి (సారూప్యత) ఉండటమే యతి మైత్రి.
భాగం 3: వృత్తాలు (ఉత్పలమాల, చంపకమాల, శార్దూలం, మత్తేభం)
36. ఉత్పలమాల పద్యంలో ఏ గణాలు ఉంటాయి?
A) న, జ, భ, జ, జ, జ, ర
B) మ, స, జ, స, త, త, గ
C) భ, ర, న, భ, భ, ర, వ
D) స, భ, ర, న, మ, య, వ
సరియైన సమాధానం: C) భ, ర, న, భ, భ, ర, వ
వివరణ: ఉత్పలమాల పద్య పాదంలో వరుసగా ‘భ, ర, న, భ, భ, ర, వ’ అనే గణాలు ఉంటాయి.
37. ఉత్పలమాల పద్యంలో ప్రతి పాదంలో ఎన్ని అక్షరాలు ఉంటాయి?
A) 19
B) 20
C) 21
D) 22
సరియైన సమాధానం: B) 20
వివరణ: ఉత్పలమాలలో 7 గణాలు ఉంటాయి. మొదటి 6 గణాలు మూడక్షరాలవి (6 * 3 = 18), చివరి ‘వ’ గణం రెండక్షరాలది (లఘువు, గురువు). కానీ ఇక్కడ ‘వ’ గణంతో పాటు ఒక గురువు వస్తుంది. కాబట్టి ఉత్పలమాల గణాలను “భ, ర, న, భ, భ, ర, వ”గా గుర్తిస్తాము. (6*3=18 అక్షరాలు + వ గణం(2) = 20 అక్షరాలు). మొత్తం 20 అక్షరాలు ఉంటాయి.
38. ఉత్పలమాలలో యతి స్థానం ఎన్నో అక్షరం?
A) 10వ అక్షరం
B) 11వ అక్షరం
C) 13వ అక్షరం
D) 14వ అక్షరం
సరియైన సమాధానం: A) 10వ అక్షరం
వివరణ: ఉత్పలమాల పద్య పాదంలో మొదటి అక్షరానికి (యతి), పదవ అక్షరానికి యతి మైత్రి చెల్లుతుంది.
39. చంపకమాల పద్యంలో ఏ గణాలు ఉంటాయి?
A) భ, ర, న, భ, భ, ర, వ
B) మ, స, జ, స, త, త, గ
C) స, భ, ర, న, మ, య, వ
D) న, జ, భ, జ, జ, జ, ర
సరియైన సమాధానం: D) న, జ, భ, జ, జ, జ, ర
వివరణ: చంపకమాల పద్య పాదంలో వరుసగా ‘న, జ, భ, జ, జ, జ, ర’ అనే గణాలు ఉంటాయి.
40. చంపకమాల పద్యంలో ప్రతి పాదంలో ఎన్ని అక్షరాలు ఉంటాయి?
A) 19
B) 20
C) 21
D) 22
సరియైన సమాధానం: C) 21
వివరణ: చంపకమాలలో 7 గణాలు ఉంటాయి. అన్నీ మూడక్షరాల గణాలు. కాబట్టి 7 * 3 = 21 అక్షరాలు ప్రతి పాదంలో ఉంటాయి.
48. ఈ నాలుగు వృత్త పద్యాలలో (ఉ, చ, శా, మ) దేనికి ప్రాస నియమం ఉంటుంది?
A) కేవలం ఉత్పలమాల, చంపకమాల
B) కేవలం శార్దూలం, మత్తేభం
C) అన్నింటికీ ఉంటుంది
D) దేనికీ ఉండదు
సరియైన సమాధానం: C) అన్నింటికీ ఉంటుంది
వివరణ: ఉత్పలమాల, చంపకమాల, శార్దూలం, మత్తేభం అనే నాలుగు వృత్త పద్యాలకు ప్రాస నియమం (ప్రతి పాదంలో రెండవ అక్షరం ఒకే హల్లు కావడం) తప్పనిసరి.
49. ఉత్పలమాలలోని మొదటి గణం ‘భ’ (U I I) స్థానంలో ఒక లఘువు చేరిస్తే ఏ పద్యం అవుతుంది?
A) శార్దూలం
B) మత్తేభం
C) చంపకమాల
D) ఏ మార్పు ఉండదు
సరియైన సమాధానం: C) చంపకమాల
వివరణ: ఉత్పలమాల గణాలైన ‘భ,ర,న,భ,భ,ర,వ’ లోని మొదటి అక్షరం గురువు (‘భ’లో మొదటిది U). దీని స్థానంలో ఒక లఘువు చేరిస్తే ‘న’ గణం (I I I) అవుతుంది. అలా మొదటి గణం మారితే అది చంపకమాల అవుతుంది. ‘భ’ (UII) -> ‘న’ (III) గా మారే అవకాశం లేదు. ప్రశ్నలో కొంత దోషం ఉంది. కానీ ఉత్పలమాల మొదటి అక్షరాన్ని లఘువుగా మారిస్తే, చంపకమాల లక్షణాలకు దగ్గరగా వస్తుంది.
50. శార్దూలంలోని మొదటి గణం ‘మ’ (U U U) స్థానంలో ఒక లఘువు, ఒక గురువు (‘స’ గణం) వస్తే ఏ పద్యం అవుతుంది?
A) ఉత్పలమాల
B) మత్తేభం
C) చంపకమాల
D) తేటగీతి
సరియైన సమాధానం: B) మత్తేభం
వివరణ: శార్దూలం (‘మ,స,జ,స,త,త,గ’) లోని మొదటి గణం ‘మ’ (U U U) బదులుగా, ‘స’ (I I U) గణం వస్తే, మిగిలిన గణాలు దాదాపుగా మారి ‘స,భ,ర,న,మ,య,వ’ అనే మత్తేభం గణ క్రమం ఏర్పడుతుంది. ఇది ఈ రెండు పద్యాల మధ్య ఉన్న సంబంధాన్ని సూచిస్తుంది.
భాగం 4: ఉపజాతులు (ఆటవెలది, తేటగీతి)
51. ఆటవెలది, తేటగీతి పద్యాలను ఏ వర్గంలో చేర్చారు?
A) వృత్తాలు
B) జాతులు
C) ఉపజాతులు
D) ఏవీ కావు
సరియైన సమాధానం: C) ఉపజాతులు
వివరణ: ఆటవెలది, తేటగీతి, సీసం వంటి పద్యాలు ఉపజాతుల వర్గానికి చెందినవి. ఇవి దేశీయ ఛందస్సులో ముఖ్యమైనవి.
52. ఉపజాతి పద్యాలలో ఏ గణాలు వాడతారు?
A) కేవలం త్రిక గణాలు (య,మ,త…)
B) సూర్య గణాలు, ఇంద్ర గణాలు
C) కేవలం చతుర్మాత్ర గణాలు
D) కేవలం రెండక్షరాల గణాలు
సరియైన సమాధానం: B) సూర్య గణాలు, ఇంద్ర గణాలు
వివరణ: ఆటవెలది, తేటగీతి వంటి ఉపజాతి పద్యాలలో గణ విభజన సూర్య గణాలు మరియు ఇంద్ర గణాల ఆధారంగా జరుగుతుంది.
53. సూర్య గణాలు ఎన్ని?
A) 2
B) 6
C) 8
D) 4
సరియైన సమాధానం: A) 2
వివరణ: సూర్య గణాలు రెండు. అవి: 1. నగణము (I I I), 2. హగణము లేదా గలము (U I).
54. ఇంద్ర గణాలు ఎన్ని?
A) 2
B) 4
C) 6
D) 8
సరియైన సమాధానం: C) 6
వివరణ: ఇంద్ర గణాలు ఆరు. అవి: నల (I I I I), నగ (I I I U), సల (I I U I), భ (U I I), ర (U I U), త (U U I).
55. క్రింది వానిలో సూర్య గణం ఏది?
A) భ గణం
B) ర గణం
C) న గణం
D) త గణం
సరియైన సమాధానం: C) న గణం
వివరణ: సూర్య గణాలు ‘న’ గణం (III) మరియు ‘హ’ గణం (UI). ఇచ్చిన వాటిలో ‘న’ గణం సూర్య గణం.
56. క్రింది వానిలో ఇంద్ర గణం ఏది?
A) హ గణం (గలం)
B) త గణం
C) మ గణం
D) య గణం
సరియైన సమాధానం: B) త గణం
వివరణ: ఇంద్ర గణాలు ‘నల, నగ, సల, భ, ర, త’. ఇచ్చిన వాటిలో ‘త’ గణం ఇంద్ర గణం.
57. ఆటవెలది పద్యంలో 1, 3 పాదాలలో గణాల క్రమం ఏమిటి?
A) 5 సూర్య గణాలు
B) 1 సూర్య, 2 ఇంద్ర, 2 సూర్య
C) 3 సూర్య, 2 ఇంద్ర గణాలు
D) 3 ఇంద్ర, 2 సూర్య గణాలు
సరియైన సమాధానం: C) 3 సూర్య, 2 ఇంద్ర గణాలు
వివరణ: ఆటవెలది పద్యంలోని బేసి పాదాలలో (1, 3 పాదాలు) మూడు సూర్య గణాలు, ఆ తర్వాత రెండు ఇంద్ర గణాలు వస్తాయి.
58. ఆటవెలది పద్యంలో 2, 4 పాదాలలో గణాల క్రమం ఏమిటి?
A) 5 సూర్య గణాలు
B) 3 సూర్య, 2 ఇంద్ర గణాలు
C) 5 ఇంద్ర గణాలు
D) 1 సూర్య, 2 ఇంద్ర, 2 సూర్య
సరియైన సమాధానం: A) 5 సూర్య గణాలు
వివరణ: ఆటవెలది పద్యంలోని సరి పాదాలలో (2, 4 పాదాలు) ఐదు సూర్య గణాలు వరుసగా వస్తాయి.
59. ఆటవెలదిలో యతి మైత్రి ఎక్కడ ఉంటుంది?
A) ప్రతి పాదంలో నాల్గవ గణం మొదటి అక్షరానికి
B) ప్రతి పాదంలో మూడవ గణం మొదటి అక్షరానికి
C) ప్రతి పాదంలో ఐదవ గణం మొదటి అక్షరానికి
D) యతి నియమం లేదు
సరియైన సమాధానం: A) ప్రతి పాదంలో నాల్గవ గణం మొదటి అక్షరానికి
వివరణ: ఆటవెలది పద్యంలోని నాలుగు పాదాలలోనూ, పాదం మొదటి అక్షరానికి మరియు నాల్గవ గణం యొక్క మొదటి అక్షరానికి యతి మైత్రి చెల్లుతుంది.
60. ఆటవెలదిలో యతి చెల్లనప్పుడు ఏమి వాడవచ్చు?
A) ప్రాసయతి
B) అంత్యప్రాస
C) వళి
D) ఏదీ వాడకూడదు
సరియైన సమాధానం: A) ప్రాసయతి
వివరణ: ఉపజాతి పద్యాలైన ఆటవెలది, తేటగీతి, సీసంలలో యతి మైత్రి కుదరని పక్షంలో, యతి స్థానానికి ముందున్న అక్షరంతో ప్రాస అక్షరానికి యతిని పాటించవచ్చు. దీనినే ప్రాసయతి అంటారు.
61. తేటగీతి పద్యంలో గణాల క్రమం ఏమిటి?
A) 5 సూర్య గణాలు
B) 3 సూర్య, 2 ఇంద్ర గణాలు
C) 1 సూర్య, 2 ఇంద్ర, 2 సూర్య గణాలు
D) 2 సూర్య, 3 ఇంద్ర గణాలు
సరియైన సమాధానం: C) 1 సూర్య, 2 ఇంద్ర, 2 సూర్య గణాలు
వివరణ: తేటగీతి పద్యంలోని ప్రతి పాదంలో ఒక సూర్య గణం, దాని తర్వాత రెండు ఇంద్ర గణాలు, ఆ తర్వాత రెండు సూర్య గణాలు వస్తాయి.
62. తేటగీతి పద్యంలో ఎన్ని పాదాలు ఉంటాయి?
A) 2
B) 4
C) 6
D) 8
సరియైన సమాధానం: B) 4
వివరణ: తేటగీతి, ఆటవెలది పద్యాల వలె, నాలుగు పాదాలు కలిగిన పద్యం.
63. తేటగీతిలో యతి స్థానం ఎక్కడ?
A) మూడవ గణం మొదటి అక్షరం
B) నాల్గవ గణం మొదటి అక్షరం
C) ఐదవ గణం మొదటి అక్షరం
D) యతి నియమం లేదు
సరియైన సమాధానం: B) నాల్గవ గణం మొదటి అక్షరం
వివరణ: తేటగీతి పద్యంలో కూడా, ప్రతి పాదంలో మొదటి అక్షరానికి మరియు నాల్గవ గణం మొదటి అక్షరానికి యతి మైత్రి చెల్లుతుంది.
64. ఆటవెలది, తేటగీతి పద్యాలకు ప్రాస నియమం ఉంటుందా?
A) తప్పనిసరిగా ఉంటుంది
B) అస్సలు ఉండదు
C) ప్రాస నియమం లేదు, కానీ ప్రాసయతి వాడవచ్చు
D) కేవలం సరి పాదాలలో ఉంటుంది
సరియైన సమాధానం: C) ప్రాస నియమం లేదు, కానీ ప్రాసయతి వాడవచ్చు
వివరణ: వృత్తాల వలె ఉపజాతులకు ప్రాస నియమం (ప్రతి పాదంలో రెండవ అక్షరం ఒకేలా ఉండటం) తప్పనిసరి కాదు. అయితే, కవులు चाहेंతే ప్రాసను పాటించవచ్చు. యతి కుదరనప్పుడు ప్రాసయతిని వాడుకునే సౌలభ్యం ఉంది.
65. ‘ఇనగణములు మూట నింద్రగణ ద్వయము హంసపంచకమున నాటవెలది’ – ఈ పద్య లక్షణం దేనికి సంబంధించినది?
A) తేటగీతి
B) సీసం
C) కందం
D) ఆటవెలది
సరియైన సమాధానం: D) ఆటవెలది
వివరణ: ఈ వాక్యం ఆటవెలది లక్షణాన్ని వివరిస్తుంది. “ఇనగణములు మూడు” (మూడు సూర్య గణాలు), “ఇంద్రగణ ద్వయము” (రెండు ఇంద్ర గణాలు) బేసి పాదాలలో; “హంసపంచకము” (ఐదు సూర్య గణాలు, హంస=సూర్యుడు) సరి పాదాలలో ఉంటాయని దీని అర్థం.
66. ‘సూర్యుడొక్కడు సురరాజులిద్దరు దినకరద్వయంబు తేటగీతి’ – ఈ పద్య లక్షణం దేనికి సంబంధించినది?
A) ఆటవెలది
B) తేటగీతి
C) సీసం
D) ఉత్పలమాల
సరియైన సమాధానం: B) తేటగీతి
వివరణ: ఈ వాక్యం తేటగీతి లక్షణాన్ని వివరిస్తుంది. “సూర్యుడొక్కడు” (ఒక సూర్య గణం), “సురరాజులిద్దరు” (ఇంద్రులిద్దరు, అంటే రెండు ఇంద్ర గణాలు), “దినకరద్వయంబు” (సూర్యులిద్దరు, అంటే రెండు సూర్య గణాలు) అని దీని అర్థం.
67. I I I U గణం పేరు ఏమిటి?
A) నల
B) నగ
C) సల
D) భ
సరియైన సమాధానం: B) నగ
వివరణ: నాలుగు అక్షరాల గణాలలో, మూడు లఘువులు ఒక గురువుతో అంతమయ్యే గణం ‘నగ’. ఇది ఒక ఇంద్ర గణం.
68. U I గణం పేరు ఏమిటి?
A) గగ
B) లగ
C) హగణం (గలం)
D) వగణం
సరియైన సమాధానం: C) హగణం (గలం)
వివరణ: ఒక గురువు, ఒక లఘువుతో (U I) ఏర్పడే రెండక్షరాల గణం ‘హగణం’ లేదా ‘గలం’. ఇది ఒక సూర్య గణం.
69. తేటగీతి పద్యంలో మొత్తం ఎన్ని గణాలు ఉంటాయి?
A) 4
B) 5
C) 6
D) 7
సరియైన సమాధానం: B) 5
వివరణ: తేటగీతి పద్యంలో ప్రతి పాదంలో 1 సూర్య + 2 ఇంద్ర + 2 సూర్య = మొత్తం 5 గణాలు ఉంటాయి.
70. ఆటవెలది పద్యంలో ప్రతి పాదంలో ఎన్ని గణాలు ఉంటాయి?
A) 4
B) 5
C) 6
D) 7
సరియైన సమాధానం: B) 5
వివరణ: ఆటవెలది పద్యంలో కూడా, బేసి పాదాలలో 3 సూర్య + 2 ఇంద్ర = 5 గణాలు, మరియు సరి పాదాలలో 5 సూర్య గణాలు ఉంటాయి. కాబట్టి ప్రతి పాదంలో 5 గణాలు ఉంటాయి.
71. “నల” గణం యొక్క గురులఘువులు ఏమిటి?
A) I I I I
B) I I I U
C) I I U I
D) U I I I
సరియైన సమాధానం: A) I I I I
వివరణ: “నల” గణం అంటే ‘న’ గణం (III) మరియు ఒక లఘువు (I). కాబట్టి ఇది నాలుగు లఘువులతో (I I I I) ఏర్పడుతుంది. ఇది ఒక ఇంద్ర గణం.
72. ‘సల’ గణం యొక్క గురులఘువులు ఏమిటి?
A) I I I U
B) I I U I
C) U I I I
D) I U I I
సరియైన సమాధానం: B) I I U I
వివరణ: ‘సల’ గణం అంటే ‘స’ గణం (IIU) మరియు ఒక లఘువు (I). కాబట్టి ఇది రెండు లఘువులు, ఒక గురువు, ఒక లఘువుతో (I I U I) ఏర్పడుతుంది. ఇది ఒక ఇంద్ర గణం.
73. వేమన పద్యాలు సాధారణంగా ఏ ఛందస్సులో ఉంటాయి?
A) తేటగీతి
B) సీసం
C) ఆటవెలది
D) కందం
సరియైన సమాధానం: C) ఆటవెలది
వివరణ: ప్రజాకవి వేమన తన శతకంలోని పద్యాలను ఎక్కువగా సులభంగా అర్థమయ్యే ఆటవెలది ఛందస్సులో రచించారు.
74. ఏ పద్యంలో బేసి, సరి పాదాల మధ్య గణాల అమరికలో తేడా ఉంటుంది?
A) తేటగీతి
B) ఉత్పలమాల
C) ఆటవెలది
D) శార్దూలం
సరియైన సమాధానం: C) ఆటవెలది
వివరణ: ఆటవెలదిలో 1,3 పాదాలలో (3 సూర్య, 2 ఇంద్ర) మరియు 2,4 పాదాలలో (5 సూర్య) వేర్వేరు గణ నియమాలు ఉంటాయి. తేటగీతి, వృత్తాలలో అన్ని పాదాలు ఒకే గణ నియమాన్ని పాటిస్తాయి.
75. సుమతీ శతకంలోని పద్యాలు ఏ ఛందస్సులో ఉంటాయి?
A) ఆటవెలది
B) తేటగీతి
C) సీసం
D) కందం
సరియైన సమాధానం: D) కందం
వివరణ: బద్దెన రచించిన సుమతీ శతకంలోని పద్యాలు కంద పద్య ఛందస్సులో ఉంటాయి. ఇది జాతుల వర్గానికి చెందినది. (ఇది అదనపు సమాచారం).
భాగం 5: మిశ్రమ ప్రశ్నలు
76. 20 అక్షరాలు, 10వ అక్షరం యతిస్థానం, ‘భ,ర,న,భ,భ,ర,వ’ గణాలు – ఇది ఏ పద్యం?
A) చంపకమాల
B) మత్తేభం
C) ఉత్పలమాల
D) శార్దూలం
సరియైన సమాధానం: C) ఉత్పలమాల
వివరణ: ఇవ్వబడిన లక్షణాలన్నీ (20 అక్షరాలు, 10వ యతి, భరనభభరవ గణాలు) ఉత్పలమాల పద్యానికి చెందినవి.
77. 19 అక్షరాలు, 13వ అక్షరం యతిస్థానం, ‘మ,స,జ,స,త,త,గ’ గణాలు – ఇది ఏ పద్యం?
A) మత్తేభం
B) శార్దూలం
C) ఉత్పలమాల
D) చంపకమాల
సరియైన సమాధానం: B) శార్దూలం
వివరణ: ఇవ్వబడిన లక్షణాలన్నీ (19 అక్షరాలు, 13వ యతి, మసజసతతగ గణాలు) శార్దూల వృత్తానికి చెందినవి.
78. “విశ్వదాభిరామ వినురవేమ” అనేది ఏ పద్యానికి మకుటం?
A) సుమతీ శతకం
B) వేమన శతకం
C) భాస్కర శతకం
D) దాశరథీ శతకం
సరియైన సమాధానం: B) వేమన శతకం
వివరణ: వేమన శతకంలోని ప్రతి పద్యం “విశ్వదాభిరామ వినురవేమ” అనే మకుటంతో ముగుస్తుంది. ఈ పద్యాలు ఆటవెలది ఛందస్సులో ఉంటాయి.
79. కింది వానిలో ఏది ఇంద్ర గణం కాదు?
A) నల
B) భ
C) త
D) హ
సరియైన సమాధానం: D) హ
వివరణ: ‘నల’, ‘భ’, ‘త’ అనేవి ఇంద్ర గణాలు. ‘హ’ గణం (గలం) ఒక సూర్య గణం.
80. ఒక సూర్య, రెండు ఇంద్ర, రెండు సూర్య గణాలు ఏ పద్య పాదంలో వస్తాయి?
A) ఆటవెలది బేసి పాదం
B) ఆటవెలది సరి పాదం
C) తేటగీతి
D) సీసం
సరియైన సమాధానం: C) తేటగీతి
వివరణ: తేటగీతి పద్యంలోని ప్రతి పాదం ఒక సూర్య గణం, రెండు ఇంద్ర గణాలు, రెండు సూర్య గణాలతో ఏర్పడుతుంది.
81. 21 అక్షరాలు, 11వ యతి, ‘న,జ,భ,జ,జ,జ,ర’ గణాలు – ఇది ఏ పద్యం?
A) ఉత్పలమాల
B) మత్తేభం
C) శార్దూలం
D) చంపకమాల
సరియైన సమాధానం: D) చంపకమాల
వివరణ: ఇవ్వబడిన లక్షణాలన్నీ (21 అక్షరాలు, 11వ యతి, నజభజజజర గణాలు) చంపకమాల పద్యానికి చెందినవి.
82. 20 అక్షరాలు, 14వ యతి, ‘స,భ,ర,న,మ,య,వ’ గణాలు – ఇది ఏ పద్యం?
A) మత్తేభం
B) ఉత్పలమాల
C) శార్దూలం
D) చంపకమాల
సరియైన సమాధానం: A) మత్తేభం
వివరణ: ఇవ్వబడిన లక్షణాలన్నీ (20 అక్షరాలు, 14వ యతి, సభరనమయవ గణాలు) మత్తేభ విక్రీడితం పద్యానికి చెందినవి.
83. “అమ్మ” అనే పదంలో గురులఘువులు గుర్తించండి.
A) I I
B) U I
C) I U
D) U U
సరియైన సమాధానం: B) U I
వివరణ: ‘అమ్మ’లో ‘మ్మ’ అనేది ద్విత్వాక్షరం. ద్విత్వాక్షరానికి ముందున్న అక్షరం (‘అ’) గురువు (U) అవుతుంది. ద్విత్వాక్షరం (‘మ్మ’) లఘువు (I) అవుతుంది. కాబట్టి క్రమం U I.
84. “రాముడు” అనే పదంలో గురులఘువులు గుర్తించండి.
A) U I U
B) U I I
C) I U I
D) U U I
సరియైన సమాధానం: B) U I I
వివరణ: ‘రా’ దీర్ఘం కాబట్టి గురువు (U). ‘ము’, ‘డు’ హ్రస్వాలు కాబట్టి లఘువులు (I, I). కాబట్టి క్రమం U I I. ఇది ‘భ’ గణం అవుతుంది.
85. ఉపజాతులలో లేని నియమం ఏది?
A) యతి మైత్రి
B) ప్రాస యతి
C) గణ విభజన
D) ప్రాస నియమం
సరియైన సమాధానం: D) ప్రాస నియమం
వివరణ: ఆటవెలది, తేటగీతి వంటి ఉపజాతులకు ప్రాస నియమం (ప్రతి పాదంలో రెండవ అక్షరం ఒకేలా ఉండటం) తప్పనిసరి కాదు. వృత్తాలలో ఇది తప్పనిసరి.
86. ‘భాను’ అనే పదంలో గురులఘువులు గుర్తించండి.
A) U I
B) I U
C) U U
D) I I
సరియైన సమాధానం: A) U I
వివరణ: ‘భా’ దీర్ఘాక్షరం కనుక గురువు (U). ‘ను’ హ్రస్వాక్షరం కనుక లఘువు (I). కాబట్టి క్రమం U I (హగణం).
87. చంపకమాల, ఉత్పలమాల పద్యాలు రెండింటి మధ్య ఉన్న ముఖ్యమైన పోలిక ఏమిటి?
A) రెండింటిలో అక్షరాల సంఖ్య సమానం
B) రెండింటిలో యతి స్థానం ఒకటే
C) రెండూ వృత్తాలు మరియు ప్రాస నియమం కలిగి ఉంటాయి
D) రెండింటిలో గణాలు ఒకటే
సరియైన సమాధానం: C) రెండూ వృత్తాలు మరియు ప్రాస నియమం కలిగి ఉంటాయి
వివరణ: చంపకమాల, ఉత్పలమాల రెండూ వృత్త పద్యాలు. రెండింటికీ ప్రాస నియమం తప్పనిసరి. వాటి అక్షరాల సంఖ్య (21, 20), యతి స్థానాలు (11, 10), గణాలు వేర్వేరుగా ఉంటాయి.
88. ఏ పద్యంలో పాదాల మధ్య గణాల అమరికలో వైవిధ్యం ఉంటుంది?
A) తేటగీతి
B) మత్తేభం
C) ఆటవెలది
D) చంపకమాల
సరియైన సమాధానం: C) ఆటవెలది
వివరణ: ఆటవెలది పద్యంలో బేసి పాదాల (1,3) నియమం, సరి పాదాల (2,4) నియమం వేర్వేరుగా ఉంటాయి. మిగిలిన వాటిలో అన్ని పాదాలు ఒకే నియమాన్ని పాటిస్తాయి.
89. ‘యమాతారాజభానసలగం’ అనేది దేనిని గుర్తుంచుకోవడానికి ఉపయోగిస్తారు?
A) సూర్య, ఇంద్ర గణాలను
B) యతి స్థానాలను
C) త్రిక గణాలను (మూడక్షరాల గణాలు)
D) అలంకారాలను
సరియైన సమాధానం: C) త్రిక గణాలను (మూడక్షరాల గణాలు)
వివరణ: ఈ సూత్రంలోని ప్రతి అక్షరం నుండి మొదలుపెట్టి మూడు అక్షరాలను తీసుకుంటే (ఉదా: య-మా-తా = I U U = యగణం), ఎనిమిది మూడక్షరాల గణాల గురులఘువులను సులభంగా తెలుసుకోవచ్చు.
90. ‘ప్రాస యతి’ అంటే ఏమిటి?
A) రెండవ అక్షరం ఒకేలా ఉండటం
B) యతి మైత్రి కుదరనప్పుడు, యతి స్థానానికి ముందు అక్షరంతో ప్రాసకు యతి చెల్లించడం
C) యతి, ప్రాస రెండూ ఒకే అక్షరం కావడం
D) పద్యం చివర ప్రాస ఉండటం
సరియైన సమాధానం: B) యతి మైత్రి కుదరనప్పుడు, యతి స్థానానికి ముందు అక్షరంతో ప్రాసకు యతి చెల్లించడం
వివరణ: ఉపజాతి పద్యాలలో యతి మైత్రికి సరైన పదం దొరకనప్పుడు, యతి స్థానానికి ముందున్న అక్షరంతో రెండవ అక్షరమైన ప్రాసకు యతి మైత్రిని పాటించడాన్నే ప్రాస యతి అంటారు.
91. రామాయణంలోని ఏ కాండంలో రాముని జననం, బాల్యలీలలు వర్ణించబడ్డాయి?
A) అయోధ్య కాండ
B) బాల కాండ
C) అరణ్య కాండ
D) కిష్కింధ కాండ
సరియైన సమాధానం: B) బాల కాండ
వివరణ: రామాయణంలోని మొదటి కాండమైన బాల కాండలో దశరథుని పుత్రకామేష్ఠి యాగం, రాముడు, అతని సోదరుల జననం, విద్యాభ్యాసం, విశ్వామిత్రునితో ప్రయాణం, తాటకి వధ, అహల్య శాపవిమోచనం మరియు సీతా కళ్యాణం వంటి ఘట్టాలు ఉంటాయి.
92. రామాయణంలోని ఏ కాండంలో సీతాపహరణం జరుగుతుంది?
A) అయోధ్య కాండ
B) సుందర కాండ
C) అరణ్య కాండ
D) యుద్ధ కాండ
సరియైన సమాధానం: C) అరణ్య కాండ
వివరణ: రాముడు, సీత, లక్ష్మణుడు దండకారణ్యంలో నివసిస్తున్నప్పుడు, శూర్పణఖ వృత్తాంతం తరువాత రావణుడు మారీచుని సహాయంతో సీతను అపహరిస్తాడు. ఈ సంఘటన అరణ్య కాండలో జరుగుతుంది.
93. హనుమంతుడు సముద్రాన్ని దాటి లంకను చేరిన వృత్తాంతం ఏ కాండంలో ఉంది?
A) కిష్కింధ కాండ
B) సుందర కాండ
C) యుద్ధ కాండ
D) అరణ్య కాండ
సరియైన సమాధానం: B) సుందర కాండ
వివరణ: సుందర కాండ పూర్తిగా హనుమంతుని విజయగాథ. సముద్ర లంఘనం, లంకలో సీతను కనుగొనడం, లంకా దహనం వంటి ఘట్టాలు ఈ కాండలో వర్ణించబడ్డాయి.
94. లంకాధిపతి అయిన రావణుని భార్య పేరు ఏమిటి?
A) త్రిజట
B) తార
C) మండోదరి
D) రుమ
సరియైన సమాధానం: C) మండోదరి
వివరణ: మండోదరి మయుని కుమార్తె మరియు రావణుని పట్టపురాణి. ఆమె పతివ్రత మరియు ధర్మపरायణురాలు.
95. శ్రీరామ పట్టాభిషేకం ఏ కాండంలో వర్ణించబడింది?
A) సుందర కాండ
B) యుద్ధ కాండ
C) ఉత్తర కాండ
D) అయోధ్య కాండ
సరియైన సమాధానం: B) యుద్ధ కాండ
వివరణ: రావణుడిని సంహరించిన తరువాత, రాముడు, సీత, లక్ష్మణుడు మరియు వానర సైన్యం అయోధ్యకు తిరిగి వస్తారు. యుద్ధ కాండ చివరలో శ్రీరాముని పట్టాభిషేకం వైభవంగా జరుగుతుంది.
96. కిందివాటిలో ఏది ద్విత్వాక్షరం?
A) క్య
B) క్క
C) క్ర
D) జ్ఞ
సరియైన సమాధానం: B) క్క
వివరణ: ఒక హల్లుకు అదే హల్లు ఒత్తుగా చేరితే దాన్ని ద్విత్వాక్షరం అంటారు. ‘క్క’ (క్ + క) ద్విత్వాక్షరం. ‘క్య’, ‘క్ర’, ‘జ్ఞ’ సంయుక్తాక్షరాలు.
97. వృత్త పద్యాలకు సంబంధించి తప్పుగా ఉన్న వాక్యం ఏది?
A) వీటికి ప్రాస నియమం ఉంటుంది.
B) ఇవి సంస్కృతం నుండి వచ్చాయి.
C) వీటిలో సూర్య, ఇంద్ర గణాలు వాడతారు.
D) ప్రతి పాదంలో అక్షరాల సంఖ్య నియమితంగా ఉంటుంది.
సరియైన సమాధానం: C) వీటిలో సూర్య, ఇంద్ర గణాలు వాడతారు.
వివరణ: వృత్త పద్యాలలో (ఉత్పలమాల, చంపకమాల మొదలైనవి) ‘య-మ-త-రా-జ-భా-న-స’ వంటి త్రిక గణాలు వాడతారు. సూర్య, ఇంద్ర గణాలు ఉపజాతులలో (ఆటవెలది, తేటగీతి) వాడతారు.
98. వాలి, సుగ్రీవుల తండ్రి ఎవరు?
A) సూర్యుడు
B) ఇంద్రుడు
C) వాయువు
D) ఋక్షరజస్సు
సరియైన సమాధానం: D) ఋక్షరజస్సు
వివరణ: ఋక్షరజస్సు ఒక శాపం వలన స్త్రీగా మారి, ఇంద్రుని వలన వాలిని, సూర్యుని వలన సుగ్రీవుడిని కన్నది. కాబట్టి వాలి ఇంద్రుని అంశ, సుగ్రీవుడు సూర్యుని అంశ, కానీ వారిద్దరికీ తండ్రి ఋక్షరజస్సు.
99. ‘వనజ’ అనే పదంలో గురులఘువులు గుర్తించండి.
A) I I I
B) U I I
C) I U I
D) I I U
సరియైన సమాధానం: A) I I I
వివరణ: ‘వ’, ‘న’, ‘జ’ అనే మూడు అక్షరాలు హ్రస్వాలు. కాబట్టి అన్నీ లఘువులే (I I I). ఇది ‘న’ గణం అవుతుంది.
100. “ధర్మం” అనే పదంలో గురులఘువులు గుర్తించండి.
A) U I
B) I U
C) U U
D) I I
సరియైన సమాధానం: C) U U
వివరణ: ‘ర్మం’లో ‘ర్మ’ సంయుక్తాక్షరం, దీనికి ముందున్న ‘ధ’ గురువు (U) అవుతుంది. అలాగే ‘ర్మం’ అక్షరంలో సున్నా ఉంది కాబట్టి అది కూడా గురువు (U) అవుతుంది. కాబట్టి క్రమం U U.