1. ‘రామాలయం’ – ఈ పదాన్ని విడదీసి, సంధి పేరు చెప్పండి.
A) రామ + ఆలయం – గుణసంధి
B) రాము + ఆలయం – ఉకారసంధి
C) రామ + ఆలయం – సవర్ణదీర్ఘ సంధి
D) రామా + లయం – అకారసంధి
సరైన సమాధానం: (C) రామ + ఆలయం – సవర్ణదీర్ఘ సంధి
వివరణ: అ, ఇ, ఉ, ఋ లకు అవే అచ్చులు (సవర్ణాలు) పరమైనప్పుడు వాటి దీర్ఘాలు ఏకాదేశంగా వస్తాయి. ఇక్కడ ‘రామ’లోని అకారానికి, ‘ఆలయం’లోని ఆకారం పరమై ‘ఆ’ అనే దీర్ఘం వచ్చింది.
2. ‘మహేశ్వరుడు’ – ఈ పదంలో ఉన్న సంధి ఏది?
A) గుణ సంధి
B) వృద్ధి సంధి
C) యణాదేశ సంధి
D) సవర్ణదీర్ఘ సంధి
సరైన సమాధానం: (A) గుణ సంధి
వివరణ: విడదీస్తే: మహా + ఈశ్వరుడు. అకారానికి ఇ, ఉ, ఋ లు పరమైతే క్రమంగా ఏ, ఓ, అర్ లు ఏకాదేశంగా వస్తాయి. ఇక్కడ ఆకారానికి ‘ఈ’ పరమై ‘ఏ’ కారం వచ్చింది.
3. ‘రామలక్ష్మణులు’ – ఇది ఏ సమాసం?
A) ద్విగు సమాసం
B) ద్వంద్వ సమాసం
C) బహువ్రీహి సమాసం
D) తత్పురుష సమాసం
సరైన సమాధానం: (B) ద్వంద్వ సమాసం
వివరణ: విగ్రహవాక్యం: రాముడును, లక్ష్మణుడును. ఉభయ పదాల (రెండు పదాల) అర్థాలకు ప్రాధాన్యం ఉన్న సమాసం ద్వంద్వ సమాసం.
4. ‘అత్యున్నత’ – ఈ పదాన్ని విడదీయండి.
A) అత్య + ఉన్నత
B) అతి + ఉన్నత
C) అత్యు + న్నత
D) ఆ + ఉన్నత
సరైన సమాధానం: (B) అతి + ఉన్నత
వివరణ: ఇది యణాదేశ సంధి. ఇ, ఉ, ఋ లకు అసవర్ణాచ్చులు పరమైతే క్రమంగా య, వ, ర లు ఆదేశంగా వస్తాయి. ఇక్కడ ‘అతి’లోని ‘ఇ’కి ‘ఉ’ పరమవగా ‘య’ వత్తు వచ్చింది.
5. ‘మూడు లోకములు’ – దీని సమాస పదం ఏది?
A) ముల్లోకములు
B) త్రిలోకములు
C) లోకత్రయం
D) పైవన్నీ సరైనవే
సరైన సమాధానం: (D) పైవన్నీ సరైనవే
వివరణ: ‘మూడు సంఖ్య గల లోకములు’ అనేది విగ్రహవాక్యం. ఇది ద్విగు సమాసం. ముల్లోకములు, త్రిలోకములు, లోకత్రయం అన్నీ సమానార్థక సమాస పదాలే.
6. ‘నాయకురాలు’ – ఈ పదంలో ఉన్న సంధి ఏది?
A) రుగాగమ సంధి
B) గసడదవాదేశ సంధి
C) ఆమ్రేడిత సంధి
D) అకార సంధి
సరైన సమాధానం: (A) రుగాగమ సంధి
వివరణ: కర్మధారయ సమాసంలో ‘ఆలు’ శబ్దం పరమైనప్పుడు ‘రు’ ఆగమంగా వస్తుంది. నాయకుడు + ఆలు = నాయకురాలు.
7. ‘చక్రపాణి’ – విగ్రహవాక్యం రాసి, సమాసం పేరు చెప్పండి.
A) చక్రము వంటి పాణి – ఉపమాన తత్పురుష
B) చక్రము, పాణి – ద్వంద్వ సమాసం
C) చక్రము పాణి యందు కలవాడు – బహువ్రీహి సమాసం
D) చక్రము కొరకు పాణి – చతుర్థీ తత్పురుష
సరైన సమాధానం: (C) చక్రము పాణి యందు కలవాడు – బహువ్రీహి సమాసం
వివరణ: అన్యపదార్థ ప్రాధాన్యం ఉన్నది బహువ్రీహి సమాసం. ‘చక్రపాణి’ అంటే చక్రం చేతిలో ఉన్నవాడు అని అర్థం, అంటే విష్ణువు. ఇక్కడ చక్రం లేదా పాణి (చెయ్యి) కాకుండా విష్ణువు అనే అన్యపదానికి ప్రాధాన్యం ఉంది.
8. ‘మేనల్లుడు’ – పదాన్ని విడదీయండి.
A) మేన + అల్లుడు
B) మేనయ + అల్లుడు
C) మేనన్ + అల్లుడు
D) మే + నల్లుడు
సరైన సమాధానం: (A) మేన + అల్లుడు
వివరణ: ఇది అకార సంధి (అత్వసంధి). సూత్రం: అత్తునకు సంధి బహుళం. ‘మేన’లోని అకారానికి ‘అల్లుడు’లోని అకారం పరమై సంధి జరిగింది.
9. ప్రథమా విభక్తి ప్రత్యయాలు ఏవి?
A) నిన్, నున్, లన్, కూర్చి, గురించి
B) చేతన్, చేన్, తోడన్, తోన్
C) డు, ము, వు, లు
D) యొక్క, లోన్, లోపలన్
సరైన సమాధానం: (C) డు, ము, వు, లు
వివరణ: కర్తృ కారకంలో ప్రథమా విభక్తి వస్తుంది. దీని ప్రత్యయాలు డు, ము, వు, లు. ఉదా: రాముడు, వృక్షము, ధేనువు, జనులు.
10. ‘వనైక’ – పదాన్ని విడదీసి, సంధి పేరు రాయండి.
A) వన + ఏక – గుణసంధి
B) వన + ఐక – సవర్ణదీర్ఘ సంధి
C) వన్ + ఏక – యణాదేశ సంధి
D) వన + ఏక – వృద్ధి సంధి
సరైన సమాధానం: (D) వన + ఏక – వృద్ధి సంధి
వివరణ: అకారానికి ఏ, ఐ లు పరమైతే ‘ఐ’ కారం; ఓ, ఔ లు పరమైతే ‘ఔ’ కారం ఏకాదేశంగా వస్తాయి. ఇక్కడ అకారానికి ‘ఏ’ పరమై ‘ఐ’ కారం వచ్చింది.
11. ‘పిత్రాజ్ఞ’ – ఈ పదంలో ఉన్న సంధి ఏది?
A) గుణ సంధి
B) యణాదేశ సంధి
C) సవర్ణదీర్ఘ సంధి
D) వృద్ధి సంధి
సరైన సమాధానం: (B) యణాదేశ సంధి
వివరణ: పితృ + ఆజ్ఞ. ఋకారానికి అసవర్ణాచ్చు పరమైనప్పుడు ‘ర’ ఆదేశంగా వస్తుంది. త్ + ర్ + ఆ = త్రా.
12. ‘నల్ల కలువ’ – ఇది ఏ సమాసం?
A) విశేషణ పూర్వపద కర్మధారయ సమాసం
B) విశేషణ ఉత్తరపద కర్మధారయ సమాసం
C) ఉపమాన పూర్వపద కర్మధారయ సమాసం
D) రూపక సమాసం
సరైన సమాధానం: (A) విశేషణ పూర్వపద కర్మధారయ సమాసం
వివరణ: విగ్రహవాక్యం: నల్లనైన కలువ. సమాసంలో పూర్వపదం (మొదటి పదం) విశేషణంగా ఉంటే అది విశేషణ పూర్వపద కర్మధారయ సమాసం.
13. ‘వాక్ + ఈశుడు = వాగీశుడు’ – ఇది ఏ సంధి?
A) అనునాసిక సంధి
B) జశ్త్వ సంధి
C) శ్చుత్వ సంధి
D) విసర్గ సంధి
సరైన సమాధానం: (B) జశ్త్వ సంధి
వివరణ: వర్గ ప్రథమాక్షరాలకు (క, చ, ట, త, ప) అచ్చులు లేదా వర్గ తృతీయ, చతుర్థ, పంచమాక్షరాలు లేదా య, వ, ర, ల, హ లు పరమైనప్పుడు వర్గ తృతీయాక్షరాలు (గ, జ, డ, ద, బ) ఆదేశంగా వస్తాయి. ఇక్కడ ‘క్’ కు ‘ఈ’ పరమై ‘గ్’ వచ్చింది.
14. ‘పేదరాలు’ – ఈ పదాన్ని విడదీయండి.
A) పేద + ఆలు
B) పేదన్ + ఆలు
C) పేద + రాలు
D) పేదర్ + ఆలు
సరైన సమాధానం: (A) పేద + ఆలు
వివరణ: ఇది రుగాగమ సంధి. కర్మధారయ సమాసంలో ‘పేద’ వంటి శబ్దాలకు ‘ఆలు’ శబ్దం పరమైనప్పుడు ‘రు’ ఆగమంగా వస్తుంది. పేద + ఆలు -> పేద + ర్ + ఆలు = పేదరాలు.
15. ‘కొరకున్, కై’ ఏ విభక్తి ప్రత్యయాలు?
A) ద్వితీయా విభక్తి
B) తృతీయా విభక్తి
C) చతుర్థీ విభక్తి
D) పంచమీ విభక్తి
సరైన సమాధానం: (C) చతుర్థీ విభక్తి
వివరణ: త్యాగాన్ని, ఉద్దేశాన్ని తెలిపే సంప్రదాన కారకంలో చతుర్థీ విభక్తి వస్తుంది. దాని ప్రత్యయాలు ‘కొరకున్, కై’. ఉదా: ధనం కొరకు.
16. ‘అమ్మో! ఎంత పెద్ద పాము!’ – ఇక్కడ ‘అమ్మో’ అనేది ఏ రకమైన పదం?
A) విశేషణం
B) క్రియ
C) అవ్యయం
D) సర్వనామం
సరైన సమాధానం: (C) అవ్యయం
వివరణ: లింగ, వచన, విభక్తుల చేత మార్పు చెందని పదాలను అవ్యయాలు అంటారు. ఆహా, ఓహో, అమ్మో, అక్కడ, ఇక్కడ వంటివి అవ్యయాలు.
17. ‘వాడు వచ్చెను’ – ఇది ఏ సంధి?
A) ఉకార సంధి
B) గసడదవాదేశ సంధి
C) అకార సంధి
D) యడాగమ సంధి
సరైన సమాధానం: (B) గసడదవాదేశ సంధి
వివరణ: వాడు + వచ్చెను. ప్రథమా విభక్తి ప్రత్యయాల మీద ఉన్న పరుషాలకు (క, చ, ట, త, ప) సరళాలు (గ, స, డ, ద, వ) ఆదేశమగును. ‘వచ్చెను’ లోని ‘వ’ అనేది ‘ప-వర్గ’ అక్షరాలకు బదులుగా వాడతారు. కాబట్టి, ‘చ’ కు బదులు ‘స’ రాదు కానీ, ఇక్కడ ‘వచ్చు’లోని ‘చ’కు ‘వ’ పరమై గసడదవాదేశ సంధి నిత్యం కాదు. కానీ కొన్ని ఉదాహరణలలో, ‘వాడు + చనియె’ -> వాడు చనియె (సంధి లేదు), ‘వారు + పోయిరి’ -> వారు వోయిరి. ‘వాడు వచ్చెను’ అనేది ‘వాడు + వచ్చెను’గానే ఉంటుంది, కానీ సంధి పేరు అడిగితే గసడదవాదేశ నియమం వర్తిస్తుంది.
గమనిక: ‘వాడు వచ్చెను’ లో ‘వ’ పరమైనప్పుడు గసడదవాదేశ సంధి నిత్యం కాదు. కానీ కొన్ని పాఠ్యపుస్తకాలలో ఇలాంటి ఉదాహరణలు ఇస్తారు. సరైన ఉదాహరణ: ‘వాడు + కొట్టెను’ -> వాడు గొట్టెను.
18. ‘పుణ్యభూమి’ – విగ్రహవాక్యం ఏమిటి?
A) పుణ్యమైన భూమి
B) పుణ్యం మరియు భూమి
C) పుణ్యం కొరకు భూమి
D) పుణ్యం యందు భూమి
సరైన సమాధానం: (A) పుణ్యమైన భూమి
వివరణ: ఇది విశేషణ పూర్వపద కర్మధారయ సమాసం. ‘పుణ్యమైన’ అనేది విశేషణం, ‘భూమి’ అనేది నామవాచకం.
19. ‘ఔరౌర’ – ఇది ఏ సంధి?
A) త్రిక సంధి
B) ఆమ్రేడిత సంధి
C) ద్విరుక్తటకార సంధి
D) ప్రాతాది సంధి
సరైన సమాధానం: (B) ఆమ్రేడిత సంధి
వివరణ: ఒకే పదం రెండుసార్లు ప్రయోగింపబడినప్పుడు, రెండవ పదాన్ని ‘ఆమ్రేడితం’ అంటారు. అచ్చునకు ఆమ్రేడితం పరమైతే సంధి తరచుగానగు. ఔర + ఔర = ఔరౌర.
20. బాలవ్యాకరణం ప్రకారం ‘కళలు’ అని వేటిని అంటారు?
A) అచ్చులు, హల్లులు
B) పరుషాలు, సరళాలు
C) దృతప్రకృతికములు, కళలు
D) ఆదేశాలు, ఆగమాలు
సరైన సమాధానం: (C) దృతప్రకృతికములు, కళలు
వివరణ: తెలుగు పదాలను వ్యాకరణవేత్తలు రెండు రకాలుగా విభజించారు. 1. దృతప్రకృతికములు (చివర ‘న్’ కారం ఉండేవి లేదా లోపించేవి). 2. కళలు (దృతం లేనివి).
21. ‘సన్మార్గం’ – పదాన్ని విడదీసి, సంధి పేరు చెప్పండి.
A) సత్ + మార్గం – జశ్త్వ సంధి
B) సన్ + మార్గం – శ్చుత్వ సంధి
C) సత్ + మార్గం – అనునాసిక సంధి
D) సం + మార్గం – పరసవర్ణ సంధి
సరైన సమాధానం: (C) సత్ + మార్గం – అనునాసిక సంధి
వివరణ: వర్గ ప్రథమాక్షరాలకు (క్,చ్,ట్,త్,ప్) ‘న, మ’ అనే అనునాసికాక్షరాలు పరమైతే, ఆ వర్గపు అనునాసికాలు (ఙ, ఞ, ణ, న, మ) వికల్పంగా వస్తాయి. ఇక్కడ ‘త్’ కు ‘మ్’ పరమై ‘న్’ వచ్చింది.
22. ‘సప్తర్షులు’ – ఇది ఏ సంధి?
A) సవర్ణదీర్ఘ సంధి
B) గుణ సంధి
C) వృద్ధి సంధి
D) యణాదేశ సంధి
సరైన సమాధానం: (B) గుణ సంధి
వివరణ: సప్త + ఋషులు. అకారానికి ‘ఋ’ పరమైతే ‘అర్’ ఏకాదేశంగా వస్తుంది.
23. ‘పంచపాండవులు’ – సమాసం పేరు?
A) ద్వంద్వ సమాసం
B) బహువ్రీహి సమాసం
C) ద్విగు సమాసం
D) కర్మధారయ సమాసం
సరైన సమాధానం: (C) ద్విగు సమాసం
వివరణ: విగ్రహవాక్యం: ఐదుగురైన పాండవులు లేదా పంచ సంఖ్య గల పాండవులు. పూర్వపదం సంఖ్యావాచకంగా ఉంటే అది ద్విగు సమాసం.
24. ‘అయ్యయ్యో’ – ఏ సంధి?
A) అకార సంధి
B) ఆమ్రేడిత సంధి
C) యడాగమ సంధి
D) గుణ సంధి
సరైన సమాధానం: (B) ఆమ్రేడిత సంధి
వివరణ: అయ్యో + అయ్యో. అచ్చునకు ఆమ్రేడితం పరమైనప్పుడు సంధి తరచుగా జరుగుతుంది. ఇక్కడ ‘ఓ’ కారానికి ‘అ’ పరమైంది. కొన్నిసార్లు వికల్పంగా ‘య’ కారం వస్తుంది. అయ్యో + అయ్యో = అయ్యయ్యో.
25. ‘పరోపకారం’ – పదాన్ని విడదీయండి.
A) పర్ + ఉపకారం
B) పరా + ఉపకారం
C) పరో + పకారం
D) పర + ఉపకారం
సరైన సమాధానం: (D) పర + ఉపకారం
వివరణ: ఇది గుణ సంధి. ‘పర’ లోని అకారానికి ‘ఉపకారం’ లోని ‘ఉ’ పరమై ‘ఓ’ కారం ఏకాదేశంగా వచ్చింది.
26. ‘మామిడికాయ’ – ఇది ఏ సంధి?
A) గసడదవాదేశ సంధి
B) టుగాగమ సంధి
C) పుంప్వాదేశ సంధి
D) ఆమ్రేడిత సంధి
సరైన సమాధానం: (B) టుగాగమ సంధి
వివరణ: మామిడి + కాయ. కర్మధారయ సమాసంలో ఉకారానికి, ఋకారానికి అచ్చు పరమైతే టుగాగమం విభాషగా వస్తుంది. కానీ, ఇక్కడ ‘మామిడి’ అనేది ఉదంతం కాదు, ఇదంతం. ‘పలుచని’ వంటి పదాలకు కూడా వస్తుంది. వ్యాకరణపరంగా, ఇక్కడ ‘క’ గట్టిగా పలుకుటకు ‘ట్’ వచ్చింది అనేది ఒక వాదన. ‘మామిడి + ట + కాయ’. సరైన ఉదాహరణ: కఱకు + అమ్ము -> కఱకుటమ్ము.
27. ‘యథాశక్తి’ – విగ్రహవాక్యం చెప్పి, సమాసం పేరు రాయండి.
A) శక్తిని అనుసరించి – అవ్యయీభావ సమాసం
B) యథా అయిన శక్తి – కర్మధారయ సమాసం
C) శక్తి కొరకు యథా – చతుర్థీ తత్పురుష
D) శక్తి యొక్క యథా – షష్ఠీ తత్పురుష
సరైన సమాధానం: (A) శక్తిని అనుసరించి – అవ్యయీభావ సమాసం
వివరణ: పూర్వపదార్థ ప్రాధాన్యం ఉన్నది అవ్యయీభావ సమాసం. ఇందులో పూర్వపదం అవ్యయంగా ఉంటుంది. యథా, అను, ప్రతి వంటివి అవ్యయాలు.
28. ‘అదేమి’ – పదాన్ని విడదీయండి.
A) అద్ + ఏమి
B) ఆ + ఏమి
C) అది + ఏమి
D) అదే + మి
సరైన సమాధానం: (C) అది + ఏమి
వివరణ: ఇది ఇకార సంధి (ఇత్వ సంధి). ‘ఏమ్యాదుల’ ఇత్తునకు సంధి వైకల్పికం. ‘అది’ లోని ఇకారానికి ‘ఏమి’ లోని ‘ఏ’ పరమై సంధి జరిగింది.
29. ‘వలనన్, కంటెన్, పట్టి’ – ఏ విభక్తి ప్రత్యయాలు?
A) తృతీయా విభక్తి
B) చతుర్థీ విభక్తి
C) పంచమీ విభక్తి
D) షష్ఠీ విభక్తి
సరైన సమాధానం: (C) పంచమీ విభక్తి
వివరణ: అపాదాన కారకంలో (ఎడబాయుట, భయం, హేతువు) పంచమీ విభక్తి వస్తుంది. దాని ప్రత్యయాలు వలనన్, కంటెన్, పట్టి.
వివరణ: ఇది పంచమీ తత్పురుష సమాసం. భయం, ఎడబాటు వంటి అర్థాలలో పంచమీ విభక్తి ప్రత్యయం ‘వలన’ వస్తుంది.
32. ‘ముత్తాత’ – పదాన్ని విడదీయండి.
A) ముత్ + తాత
B) ముదు + తాత
C) ము + తాత
D) ముద్ + తాత
సరైన సమాధానం: (B) ముదు + తాత
వివరణ: ఇది ప్రాతాది సంధికి ఉదాహరణ. ప్రాతాది శబ్దాల (ప్రా, లే, క్రొ, కడు, నడు, నిడు, ముదు) మొదటి అచ్చు మీది వర్ణాలకెల్లా లోపం, వాటిపైనున్న హల్లులకు ద్విత్వం వస్తుంది. ముదు+తాత -> ము+త్+తాత = ముత్తాత.
33. బాలవ్యాకరణం ప్రకారం ‘దృతం’ అనగా ఏమిటి?
A) క వర్గం
B) నకారం
C) మకారం
D) యకారం
సరైన సమాధానం: (B) నకారం
వివరణ: “దృతో నకారః” – అనగా నకారాన్ని దృతం అంటారు. దానంతట అదే కరిగిపోయేది లేదా లోపించేది అని అర్థం.
34. ‘నీతి కోవిదుడు’ – ఇది ఏ సమాసం?
A) షష్ఠీ తత్పురుష
B) సప్తమీ తత్పురుష
C) ద్వితీయా తత్పురుష
D) తృతీయా తత్పురుష
సరైన సమాధానం: (B) సప్తమీ తత్పురుష
వివరణ: విగ్రహవాక్యం: నీతి యందు కోవిదుడు (నేర్పరి). ‘అందు, న’ అనే సప్తమీ విభక్తి ప్రత్యయాలు లోపించాయి.
35. ‘భూనాయకుడు’ – పదాన్ని విడదీయండి.
A) భూన + నాయకుడు
B) భూమి + నాయకుడు
C) భూ + నాయకుడు
D) భువన్ + నాయకుడు
సరైన సమాధానం: (C) భూ + నాయకుడు
వివరణ: ఇది పుంప్వాదేశ సంధి. కర్మధారయ సమాసంలో ‘ము’ వర్ణానికి బదులు ‘పుంపులు’ ఆదేశంగా వస్తాయి. ఇక్కడ ‘భూమి’లోని ‘మి’ లోపించి ‘భూ’ గా మిగిలింది. భూమి + నాయకుడు -> భూ + నాయకుడు. సరైన ఉదాహరణ: సరసము+మాట -> సరసపుమాట.
36. ‘దేశాభిమానం’ – ఇందులో ఉన్న సంధి ఏది?
A) గుణ సంధి
B) సవర్ణదీర్ఘ సంధి
C) అకార సంధి
D) వృద్ధి సంధి
సరైన సమాధానం: (B) సవర్ణదీర్ఘ సంధి
వివరణ: దేశ + అభిమానం. అకారానికి అకారం పరమై దీర్ఘం వచ్చింది.
37. ‘ముక్కంటి’ – విగ్రహవాక్యం, సమాసం పేరు?
A) మూడు కన్నులు – ద్విగు సమాసం
B) మూడు కన్నులు కలవాడు – బహువ్రీహి సమాసం
C) మూడు అయిన కన్నులు – కర్మధారయ సమాసం
D) మూడు, కన్ను – ద్వంద్వ సమాసం
సరైన సమాధానం: (B) మూడు కన్నులు కలవాడు – బహువ్రీహి సమాసం
వివరణ: ‘ముక్కంటి’ అంటే మూడు కళ్ళు ఉన్నవాడు, అంటే శివుడు. ఇక్కడ అన్యపదానికి (శివుడు) ప్రాధాన్యం ఉంది. కాబట్టి ఇది బహువ్రీహి.
38. ‘కొండంత’ – పదాన్ని విడదీయండి.
A) కొండన్ + అంత
B) కొండ + అంత
C) కొండ్ + అంత
D) కొండ + యంత
సరైన సమాధానం: (B) కొండ + అంత
వివరణ: ఇది అకార సంధి (అత్వసంధి). ‘కొండ’ లోని అకారానికి ‘అంత’ లోని అకారం పరమై సంధి నిత్యంగా వచ్చింది.
39. ‘పరుషాలు’ అని ఏ అక్షరాలను అంటారు?
A) గ, జ, డ, ద, బ
B) క, చ, ట, త, ప
C) య, ర, ల, వ
D) శ, ష, స, హ
సరైన సమాధానం: (B) క, చ, ట, త, ప
వివరణ: కఠినంగా ఉచ్ఛరింపబడే అక్షరాలను పరుషాలు అంటారు. ఇవి వర్గ ప్రథమాక్షరాలు.
40. ‘విద్యాధనుడు’ – ఇది ఏ సమాసం?
A) రూపక సమాసం
B) షష్ఠీ తత్పురుష సమాసం
C) ఉపమాన కర్మధారయ సమాసం
D) బహువ్రీహి సమాసం
సరైన సమాధానం: (A) రూపక సమాసం
వివరణ: విగ్రహవాక్యం: విద్య అనెడి ధనము కలవాడు. ఉపమాన ఉపమేయాలకు అభేదం చెప్పడం రూపక సమాసం. ఇక్కడ విద్య, ధనం వేరు వేరు కాదు, విద్యయే ధనం అని చెప్పబడింది.
41. ‘అక్కా, చెల్లెలు’ – దీని సమాస పదం?
A) అక్కాచెల్లెలు
B) అక్కచెల్లెలు
C) అక్కచెల్లి
D) పైవన్నీ
సరైన సమాధానం: (A) అక్కాచెల్లెలు
వివరణ: ఇది ద్విపద ద్వంద్వ సమాసం. సంధి జరిగినప్పుడు మొదటి పదం చివర దీర్ఘం వస్తుంది. అక్క + చెల్లెలు = అక్కాచెల్లెలు.
42. ‘వనౌషధి’ – ఇందులో ఏ సంధి ఉంది?
A) గుణ సంధి
B) సవర్ణదీర్ఘ సంధి
C) వృద్ధి సంధి
D) యణాదేశ సంధి
సరైన సమాధానం: (C) వృద్ధి సంధి
వివరణ: వన + ఓషధి. అకారానికి ఓ, ఔ లు పరమైతే ‘ఔ’ కారం ఏకాదేశంగా వస్తుంది.
43. ‘అభ్యాగతుడు’ – పదాన్ని విడదీయండి.
A) అభ్య + ఆగతుడు
B) అభి + ఆగతుడు
C) అభ్యా + గతుడు
D) అభి + అగతుడు
సరైన సమాధానం: (B) అభి + ఆగతుడు
వివరణ: ఇది యణాదేశ సంధి. ‘అభి’లోని ఇకారానికి ‘ఆ’ పరమవగా ‘య’ వత్తు వచ్చింది.
44. ‘గుణవంతురాలు’ – ఇది ఏ సంధి?
A) గసడదవాదేశ సంధి
B) రుగాగమ సంధి
C) అకార సంధి
D) ఉకార సంధి
సరైన సమాధానం: (B) రుగాగమ సంధి
వివరణ: గుణవంతుడు + ఆలు. కర్మధారయ సమాసంలో ‘ఆలు’ శబ్దం పరమైనప్పుడు ‘రు’ ఆగమంగా వస్తుంది.
45. ‘సరళాలు’ అని వేటిని అంటారు?
A) క, చ, ట, త, ప
B) ఙ, ఞ, ణ, న, మ
C) గ, జ, డ, ద, బ
D) అ, ఇ, ఉ, ఋ
సరైన సమాధానం: (C) గ, జ, డ, ద, బ
వివరణ: సులభంగా పలకబడే అక్షరాలను సరళాలు అంటారు. ఇవి వర్గ తృతీయాక్షరాలు.
46. ‘అచ్చొత్తు’ – ఏ సంధికి ఉదాహరణ?
A) త్రిక సంధి
B) ద్విరుక్తటకార సంధి
C) గసడదవాదేశ సంధి
D) జశ్త్వ సంధి
సరైన సమాధానం: (A) త్రిక సంధి
వివరణ: ఆ, ఈ, ఏ అనే సర్వనామాలను ‘త్రికం’ అంటారు. త్రికం మీది అసంయుక్త హల్లుకు ద్విత్వం, దాని మీది అచ్చుకు లోపం వస్తుంది. ఆ + చోటు = అచ్చోటు.
47. ‘తల్లిదండ్రులు’ – సమాసం పేరు?
A) ద్విగు సమాసం
B) ద్వంద్వ సమాసం
C) బహువ్రీహి సమాసం
D) తత్పురుష సమాసం
సరైన సమాధానం: (B) ద్వంద్వ సమాసం
వివరణ: విగ్రహవాక్యం: తల్లియును, తండ్రియును. ఉభయ పదాలకు ప్రాధాన్యం ఉంది.
48. ‘మధ్వరి’ – పదాన్ని విడదీయండి.
A) మధ్ + అరి
B) మధు + అరి
C) మధ్వ + రి
D) మధు + వరి
సరైన సమాధానం: (B) మధు + అరి
వివరణ: ఇది యణాదేశ సంధి. ‘మధు’ లోని ఉకారానికి ‘అ’ పరమై ‘వ’ కారం ఆదేశంగా వచ్చింది.
49. ‘రాజపురుషుడు’ – విగ్రహవాక్యం ఏమిటి?
A) రాజు యొక్క పురుషుడు
B) రాజు అనెడి పురుషుడు
C) రాజు అయిన పురుషుడు
D) రాజు కొరకు పురుషుడు
సరైన సమాధానం: (A) రాజు యొక్క పురుషుడు
వివరణ: ఇది షష్ఠీ తత్పురుష సమాసం. సంబంధాన్ని తెలిపే ‘యొక్క’ అనే విభక్తి ప్రత్యయం లోపించింది.
50. ‘ఒకానొక’ – ఇది ఏ సంధి?
A) యడాగమ సంధి
B) గసడదవాదేశ సంధి
C) ఉకార సంధి
D) ఆమ్రేడిత సంధి
సరైన సమాధానం: (C) ఉకార సంధి
వివరణ: ఒక + ఒక. ఉత్తునకు అచ్చు పరమగునపుడు సంధి యగు. కొన్నిసార్లు ‘ఒక’ శబ్దానికి ‘ఒక’ పరమైనప్పుడు ఉకార సంధి వస్తుంది. ఒక + అనొక -> ఒకానొక (యడాగమం కూడా కలిసి ఉంటుంది).
51. ‘చింతామణి’ – విగ్రహవాక్యం రాసి, సమాసం పేరు చెప్పండి.
A) చింత వంటి మణి – ఉపమాన కర్మధారయ
B) చింత యొక్క మణి – షష్ఠీ తత్పురుష
C) చింతను పోగొట్టే మణి – ద్వితీయా తత్పురుష
D) చింత అనెడి మణి – రూపక సమాసం
సరైన సమాధానం: (D) చింత అనెడి మణి – రూపక సమాసం
వివరణ: ఉపమాన ఉపమేయాలకు అభేదం చెప్పడం రూపక సమాసం. ఇక్కడ ‘చింత’ను ‘మణి’తో పోల్చకుండా, రెండూ ఒకటే అని చెప్పబడింది.
52. ‘ప్రథమ పురుష’ కు ఉదాహరణ ఏది?
A) నేను, మేము
B) నీవు, మీరు
C) వాడు, ఆమె, వారు
D) అందరూ
సరైన సమాధానం: (C) వాడు, ఆమె, వారు
వివరణ: మాట్లాడేవాడు ఉత్తమ పురుష (నేను), వినేవాడు మధ్యమ పురుష (నీవు), ఎవరి గురించి మాట్లాడుతున్నామో వారు ప్రథమ పురుష (వాడు, ఆమె).
53. ‘గుర్రపుశాల’ – ఏ సమాసం?
A) చతుర్థీ తత్పురుష
B) పంచమీ తత్పురుష
C) షష్ఠీ తత్పురుష
D) సప్తమీ తత్పురుష
సరైన సమాధానం: (A) చతుర్థీ తత్పురుష
వివరణ: విగ్రహవాక్యం: గుర్రముల కొరకు శాల. ‘కొరకు’ అనే చతుర్థీ విభక్తి ప్రత్యయం లోపించింది.
54. ‘భానూదయం’ – సంధిని విడదీయండి.
A) భాను + ఉదయం
B) భాన్ + ఉదయం
C) భాను + దయం
D) భానొ + ఉదయం
సరైన సమాధానం: (A) భాను + ఉదయం
వివరణ: ఇది సవర్ణదీర్ఘ సంధి. ‘భాను’ లోని ఉకారానికి ‘ఉదయం’ లోని సవర్ణమైన ‘ఉ’ పరమై దీర్ఘమైన ‘ఊ’ కారం వచ్చింది.
55. ‘ఆ, ఈ, ఏ’ లను ఏమంటారు?
A) ప్రాతాదులు
B) త్రికములు
C) కళలు
D) దృతములు
సరైన సమాధానం: (B) త్రికములు
వివరణ: ఆ, ఈ, ఏ అనే సర్వనామాలను వ్యాకరణ పరిభాషలో ‘త్రికములు’ అంటారు.
వివరణ: విగ్రహవాక్యం: తొమ్మిది సంఖ్య గల రాత్రులు. పూర్వపదం సంఖ్యావాచకం.
58. ‘రాలేదు’ – పదాన్ని విడదీయండి.
A) రా + లేదు
B) రాక + లేదు
C) రాన్ + లేదు
D) రాదు + లేదు
సరైన సమాధానం: (B) రాక + లేదు
వివరణ: ఇది అకార సంధి లేదా వ్యతిరేకార్థక క్త్వార్థక సంధి. ‘రాక’లోని అకారానికి ‘లేదు’ పరమై, ‘క’ లోని ‘అ’ లోపించి ‘ర్+ఆ+ల్+ఏ+ద్+ఉ’ = రాలేదు గా మారింది.
59. ‘తేనె వంటి మాట’ – సమాస పదం ఏది?
A) తేనెల మాట
B) తేనెమాట
C) తేనెపలుకు
D) మాటతేనె
సరైన సమాధానం: (B) తేనెమాట
వివరణ: ఇది ఉపమాన పూర్వపద కర్మధారయ సమాసం. ‘తేనె’ అనేది ఉపమానం, అది పూర్వపదంగా ఉంది.
60. ‘జగన్నాథుడు’ – ఇది ఏ సంధి?
A) జశ్త్వ సంధి
B) శ్చుత్వ సంధి
C) అనునాసిక సంధి
D) పరసవర్ణ సంధి
సరైన సమాధానం: (C) అనునాసిక సంధి
వివరణ: జగత్ + నాథుడు. ‘త్’ అనే వర్గ ప్రథమాక్షరానికి ‘న’ అనే అనునాసికం పరమై, ‘త్’ వర్గపు అనునాసికమైన ‘న్’ ఆదేశంగా వచ్చింది.
61. ‘చెయ్యి’ శబ్దానికి బహువచనం ఏది?
A) చెయ్యిలు
B) చేతులు
C) చేతులులు
D) చెయ్యులు
సరైన సమాధానం: (B) చేతులు
వివరణ: కొన్ని ఇదంత శబ్దాలకు బహువచనంలో ‘యి’ స్థానంలో ‘తు’ వస్తుంది. చెయ్యి -> చేతులు, నుయ్యి -> నూతులు, గొయ్యి -> గోతులు.
62. ‘గర్వోన్నతి’ – పదాన్ని విడదీయండి.
A) గర్వ + ఉన్నతి
B) గర్వో + ఉన్నతి
C) గర్వ + ఓన్నతి
D) గర్వ్ + ఉన్నతి
సరైన సమాధానం: (A) గర్వ + ఉన్నతి
వివరణ: ఇది గుణ సంధి. అకారానికి ‘ఉ’ పరమై ‘ఓ’ కారం ఏకాదేశంగా వచ్చింది.
63. ‘సత్ + జన = సజ్జన’ – ఇది ఏ సంధి?
A) జశ్త్వ సంధి
B) శ్చుత్వ సంధి
C) అనునాసిక సంధి
D) విసర్గ సంధి
సరైన సమాధానం: (B) శ్చుత్వ సంధి
వివరణ: స, త వర్గాలకు శ, చ వర్గాలు పరమైతే, స, త వర్గాల స్థానంలో శ, చ వర్గాలు ఆదేశంగా వస్తాయి. ఇక్కడ ‘త్’ కు ‘జ’ పరమై ‘జ్’ ఆదేశంగా వచ్చింది.
64. ‘కపోత వక్షము’ – విగ్రహవాక్యం ఏమిటి?
A) కపోతము, వక్షము
B) కపోతము వంటి వక్షము
C) కపోతము యొక్క వక్షము
D) కపోతము అనెడి వక్షము
సరైన సమాధానం: (C) కపోతము యొక్క వక్షము
వివరణ: ఇది షష్ఠీ తత్పురుష సమాసం. పావురం యొక్క రొమ్ము అని అర్థం.
65. ‘ఏమిటిది’ – పదాన్ని విడదీయండి.
A) ఏమి + అది
B) ఏమిటి + అది
C) ఏమిటి + ఇది
D) ఏమి + ఇది
సరైన సమాధానం: (C) ఏమిటి + ఇది
వివరణ: ఇది ఇకార సంధి. ‘ఏమిటి’ లోని ఇకారానికి ‘ఇది’ లోని ఇకారం పరమై సంధి జరిగింది.
66. ‘అగ్నిహోత్రుడు’ – ఏ సమాసం?
A) తృతీయా తత్పురుష
B) చతుర్థీ తత్పురుష
C) పంచమీ తత్పురుష
D) షష్ఠీ తత్పురుష
సరైన సమాధానం: (B) చతుర్థీ తత్పురుష
వివరణ: విగ్రహవాక్యం: అగ్ని కొరకు హోత్రుడు. ‘కొరకు’ అనే చతుర్థీ విభక్తి ప్రత్యయం లోపించింది.
67. ‘అంతా’ అనే పదంలో ‘తా’ దేన్ని సూచిస్తుంది?
A) ఆగమం
B) ఆదేశం
C) ఆధిక్యార్థం
D) అవధారణార్థం
సరైన సమాధానం: (D) అవధారణార్థం
వివరణ: ‘తా’ అనే ప్రత్యయం నిశ్చయాన్ని లేదా అవధారణను సూచిస్తుంది. ఉదా: అంతా, ఇంతా.
68. ‘మహౌషధం’ – పదాన్ని విడదీయండి.
A) మహా + ఓషధం
B) మహ + ఔషధం
C) మహా + ఔషధం
D) మహౌ + షధం
సరైన సమాధానం: (C) మహా + ఔషధం
వివరణ: ఇది వృద్ధి సంధి. ‘మహా’ లోని ఆకారానికి ‘ఔ’ పరమై ‘ఔ’ కారం ఏకాదేశంగా వచ్చింది.
69. ‘శోకసముద్రం’ – ఏ సమాసం?
A) ఉపమాన కర్మధారయ
B) రూపక సమాసం
C) బహువ్రీహి
D) షష్ఠీ తత్పురుష
సరైన సమాధానం: (B) రూపక సమాసం
వివరణ: విగ్రహవాక్యం: శోకము అనెడి సముద్రము. శోకానికి, సముద్రానికి అభేదం చెప్పబడింది.
70. ‘చివర’ అనే పదానికి వ్యతిరేక పదం?
A) మొదట
B) మధ్య
C) తుద
D) అంచు
సరైన సమాధానం: (A) మొదట
వివరణ: ‘చివర’ అంటే అంతం, ‘మొదట’ అంటే ప్రారంభం. ఇవి వ్యతిరేకార్థక పదాలు.
71. ‘సరసిజ’ – విగ్రహవాక్యం?
A) సరస్సు యొక్క జ
B) సరస్సు అనెడి జ
C) సరస్సు నందు పుట్టినది
D) సరస్సు వంటి జ
సరైన సమాధానం: (C) సరస్సు నందు పుట్టినది
వివరణ: ఇది సప్తమీ తత్పురుష సమాసం. సరస్సు నందు (చెరువులో) పుట్టినది (జ) అనగా పద్మం అని అర్థం.
72. ‘తన్మయం’ – ఏ సంధి?
A) జశ్త్వ సంధి
B) శ్చుత్వ సంధి
C) అనునాసిక సంధి
D) పరసవర్ణ సంధి
సరైన సమాధానం: (C) అనునాసిక సంధి
వివరణ: తత్ + మయం. ‘త్’ కు ‘మ్’ పరమై ‘న్’ ఆదేశంగా వచ్చింది.
73. ‘చిగురుటాకు’ – ఏ సంధి?
A) టుగాగమ సంధి
B) రుగాగమ సంధి
C) అకార సంధి
D) ఆమ్రేడిత సంధి
సరైన సమాధానం: (A) టుగాగమ సంధి
వివరణ: చిగురు + ఆకు. కర్మధారయంలో ఉదంతానికి (ఉ చివర ఉన్న శబ్దం) అచ్చు పరమైతే ‘ట్’ ఆగమంగా వస్తుంది.
74. ‘నాలుగు ముఖములు’ – సమాస పదం ఏది?
A) చతుర్ముఖము
B) చతుర్ముఖుడు
C) నాలుగుముఖాలు
D) ముఖచతుష్టయం
సరైన సమాధానం: (A) చతుర్ముఖము
వివరణ: ఇది ద్విగు సమాసం. నాలుగు సంఖ్య గల ముఖములు అని అర్థం. ‘చతుర్ముఖుడు’ అయితే బహువ్రీహి అవుతుంది (నాలుగు ముఖాలు కలవాడు – బ్రహ్మ).
75. ‘అస్త్రశస్త్రాలు’ – ఏ సమాసం?
A) ద్విగు సమాసం
B) ద్వంద్వ సమాసం
C) బహువ్రీహి సమాసం
D) తత్పురుష సమాసం
సరైన సమాధానం: (B) ద్వంద్వ సమాసం
వివరణ: విగ్రహవాక్యం: అస్త్రమును, శస్త్రమును. రెండింటికీ ప్రాధాన్యత ఉంది.
76. ‘రామునిచేత’ – ఇందులో ‘చేత’ ఏ విభక్తి ప్రత్యయం?
A) ద్వితీయా
B) తృతీయా
C) చతుర్థీ
D) పంచమీ
సరైన సమాధానం: (B) తృతీయా
వివరణ: ‘చేతన్, చేన్, తోడన్, తోన్’ అనేవి తృతీయా విభక్తి ప్రత్యయాలు.
77. ‘గుర్వాజ్ఞ’ – పదాన్ని విడదీయండి.
A) గురు + ఆజ్ఞ
B) గుర్ + ఆజ్ఞ
C) గురువ్ + ఆజ్ఞ
D) గురో + ఆజ్ఞ
సరైన సమాధానం: (A) గురు + ఆజ్ఞ
వివరణ: ఇది యణాదేశ సంధి. ‘గురు’ లోని ఉకారానికి ‘ఆ’ పరమై ‘వ’ కారం ఆదేశంగా వచ్చింది.
78. ‘వయోవృద్ధుడు’ – ఇది ఏ సంధి?
A) గుణ సంధి
B) విసర్గ సంధి
C) వృద్ధి సంధి
D) జశ్త్వ సంధి
సరైన సమాధానం: (B) విసర్గ సంధి
వివరణ: వయః + వృద్ధుడు. అకారానికి ముందున్న విసర్గకు అచ్చులు లేదా మృదు హల్లులు పరమైతే విసర్గ ‘ఓ’ కారంగా మారుతుంది.
79. ‘కపట నాటకం’ – ఏ సమాసం?
A) రూపక సమాసం
B) విశేషణ పూర్వపద కర్మధారయ
C) ఉపమాన కర్మధారయ
D) బహువ్రీహి సమాసం
సరైన సమాధానం: (B) విశేషణ పూర్వపద కర్మధారయ
వివరణ: విగ్రహవాక్యం: కపటమైన నాటకం. ‘కపటమైన’ అనేది విశేషణం, ఇది పూర్వపదంగా ఉంది.
80. ‘అమ్మ ఇచ్చిన’ – ఇందులో సంధి జరగలేదు, దానికి కారణం?
A) సంధి వైకల్పికం
B) సంధి నిత్యం
C) సంధి నిషేధం
D) సంధి బహుళం
సరైన సమాధానం: (C) సంధి నిషేధం
వివరణ: కొన్ని సందర్భాలలో సంధి రాకూడదు. వాటిని ‘నిషేధం’ అంటారు. ‘అమ్మ’, ‘అక్క’ వంటి గౌరవవాచకాలకు సంధి రాదు.
81. ‘విద్యుల్లత’ – విడదీయండి.
A) విద్యుత్ + లత
B) విద్యు + ల్లత
C) విద్యుల్ + లత
D) విద్యుద్ + లత
సరైన సమాధానం: (A) విద్యుత్ + లత
వివరణ: ఇది ‘ల’త్వ సంధి లేదా పరసవర్ణ సంధి. త వర్గానికి ‘ల’ కారం పరమైతే, త వర్గానికి బదులుగా ‘ల’ కారమే వస్తుంది. విద్యుత్ లోని ‘త్’ కు ‘ల’ పరమై ‘ల్’ వచ్చింది.
82. ‘కృష్ణార్జునులు’ – సమాసం పేరు?
A) ద్విగు
B) ద్వంద్వ
C) బహువ్రీహి
D) తత్పురుష
సరైన సమాధానం: (B) ద్వంద్వ
వివరణ: విగ్రహవాక్యం: కృష్ణుడును, అర్జునుడును.
83. ‘ఎత్తైన కొండ’ – ‘ఎత్తైన’ అనేది భాషాభాగాలలో ఏది?
A) నామవాచకం
B) సర్వనామం
C) క్రియ
D) విశేషణం
సరైన సమాధానం: (D) విశేషణం
వివరణ: నామవాచకం యొక్క గుణాన్ని తెలిపేది విశేషణం. ఇక్కడ ‘కొండ’ అనే నామవాచకం యొక్క గుణాన్ని ‘ఎత్తైన’ అనే పదం తెలుపుతుంది.
84. ‘దేవాలయము’ – ఏ సమాసం?
A) షష్ఠీ తత్పురుష
B) చతుర్థీ తత్పురుష
C) సప్తమీ తత్పురుష
D) ద్వితీయా తత్పురుష
సరైన సమాధానం: (A) షష్ఠీ తత్పురుష
వివరణ: విగ్రహవాక్యం: దేవత యొక్క ఆలయము. (కొన్నిసార్లు ‘దేవతకు ఆలయము’ అని చతుర్థీగా కూడా చెబుతారు, కానీ ‘యొక్క’ అనేది ఎక్కువ సమ్మతం).
85. ‘మాయమ్మ’ – పదాన్ని విడదీయండి.
A) మాయ + అమ్మ
B) మా + అమ్మ
C) మా + యమ్మ
D) మాయ్ + అమ్మ
సరైన సమాధానం: (B) మా + అమ్మ
వివరణ: ఇది యడాగమ సంధి. సంధి లేని చోట అచ్చుల మధ్య ‘య్’ ఆగమంగా వస్తుంది. మా(అ) + (అ)మ్మ.