Old Poetry Sakuntalopakhyanam

సరియైన సమాధానం: C) విశ్వామిత్రుని పుత్రిక మరియు దుష్యంతుని భార్యగా

వివరణ: శకుంతల, దుష్యంతుని సభలో తనను తాను విశ్వామిత్రునికి, మేనకకు పుట్టిన కుమార్తెనని, గాంధర్వ వివాహ పద్ధతిలో అతడు చేసుకున్న ధర్మపత్నినని ధైర్యంగా చెబుతుంది.

సరియైన సమాధానం: C) ఆకాశవాణి

వివరణ: దుష్యంతుడు శకుంతలను, ఆమె కుమారుడిని అంగీకరించడానికి నిరాకరించినప్పుడు, ఆకాశవాణి (అశరీరవాణి) జోక్యం చేసుకొని, “ఈ బాలుడు నీ కుమారుడే, ఇతడిని భరించుము. ఇతడు భరతుడు అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి చెందుతాడు” అని పలుకుతుంది.

సరియైన సమాధానం: D) ఆదిపర్వం

వివరణ: శకుంతల మరియు దుష్యంతుని కథ మహాభారతంలోని మొదటి పర్వమైన ఆదిపర్వంలో, చతుర్థాశ్వాసంలో నన్నయచే వర్ణించబడింది.

సరియైన సమాధానం: B) దుర్వాస మహర్షి

వివరణ: దుష్యంతుని ధ్యాసలో ఉన్న శకుంతల, ఆశ్రమానికి వచ్చిన దుర్వాస మహర్షిని గమనించకపోవడంతో, ఆయన కోపించి “నీవు ఎవరిని తలచుకుంటూ నన్ను అవమానించావో, అతడు నిన్ను మర్చిపోతాడు” అని శపిస్తాడు.

సరియైన సమాధానం: D) ఈ పాఠ్యాంశంలో ప్రస్తావన లేదు

వివరణ: నన్నయ వర్ణించిన ఈ ఘట్టంలో శకుంతల సత్యం యొక్క గొప్పతనం, గృహస్థ ధర్మం, పుత్రుని ప్రాముఖ్యత గురించి మాట్లాడుతుంది కానీ ఇతర రాజుల కథలను ఉదాహరించదు. ఆమె తన వాదనను ధర్మశాస్త్రాల ఆధారంగా వినిపిస్తుంది.

సరియైన సమాధానం: B) శకుంతల

వివరణ: సత్యం యొక్క ప్రాముఖ్యతను వివరిస్తూ శకుంతల దుష్యంతుడితో ఈ మాటలు అంటుంది. అసత్యం పలికే వారికి ఇహలోకంలో, పరలోకంలో కూడా సుఖం ఉండదని ఆమె వాదిస్తుంది.

సరియైన సమాధానం: A) ఆది, సభా, అరణ్య (కొంత భాగం)

వివరణ: నన్నయ భట్టారకుడు ఆంధ్ర మహాభారతంలోని మొదటి రెండున్నర పర్వాలు – ఆదిపర్వం, సభాపర్వం మరియు అరణ్యపర్వంలో కొంత భాగాన్ని రచించాడు.

సరియైన సమాధానం: D) పైవన్నీ

వివరణ: దుష్యంతుడు, శాప ప్రభావం వల్ల శకుంతలను గుర్తుపట్టలేక, ఆమెను కులట అని, మోసం చేయడానికి వచ్చిందని, పరపురుషునితో సంబంధం పెట్టుకొని తనపై ఆ నేరం మోపుతోందని కఠినంగా నిందిస్తాడు.

సరియైన సమాధానం: C) శకుంతల

వివరణ: దుష్యంతునితో వాదిస్తూ శకుంతల సత్యం యొక్క గొప్పతనాన్ని వివరిస్తుంది. సత్యం కంటే గొప్ప ధర్మం లేదని, సత్యమే పరబ్రహ్మమని ఆమె వాదిస్తుంది.

సరియైన సమాధానం: C) చక్రవర్తి లక్షణాలు

వివరణ: శకుంతల తన కుమారుడైన సర్వదమనుడి దేహంపై ఉన్న చక్రవర్తి లక్షణాలను, విశాలమైన వక్షస్థలాన్ని, అద్భుతమైన తేజస్సును చూపి, ఇతడు నీ పుత్రుడే అని వాదిస్తుంది.

సరియైన సమాధానం: C) ఆదికవి, వాగనుశాసనుడు

వివరణ: తెలుగులో మొదటి కావ్యం అయిన ఆంధ్ర మహాభారతాన్ని రచించడం వల్ల నన్నయను ‘ఆదికవి’ అని, తెలుగు భాషకు ఒక చక్కని రూపాన్ని, వ్యాకరణ నియమాలను ఏర్పరిచినందుకు ‘వాగనుశాసనుడు’ అని పిలుస్తారు.

సరియైన సమాధానం: B) గాంధర్వ వివాహం

వివరణ: వధూవరులు ఇద్దరూ ఒకరినొకరు ఇష్టపడి, పెద్దల ప్రమేయం లేకుండా చేసుకునే వివాహాన్ని గాంధర్వ వివాహం అంటారు. దుష్యంతుడు, శకుంతల కణ్వాశ్రమంలో ఈ పద్ధతిలోనే వివాహం చేసుకున్నారు.

సరియైన సమాధానం: B) “లోక నిందకు భయపడి నిన్ను అంగీకరించలేదు, ఇప్పుడు అంగీకరిస్తున్నాను”

వివరణ: ఆకాశవాణి సత్యాన్ని వెల్లడించాక, దుష్యంతుడు తన చర్యను సమర్థించుకుంటూ, “నేను నిన్ను రహస్యంగా వివాహం చేసుకున్నాను కాబట్టి, ప్రజలు నన్ను నిందిస్తారనే భయంతో నిన్ను అంగీకరించలేదు. ఇప్పుడు దైవవాక్కు ద్వారా సత్యం తెలిసింది కాబట్టి నిన్ను స్వీకరిస్తున్నాను” అని అంటాడు.

సరియైన సమాధానం: B) సర్వదమనుడు (భరతుడు)

వివరణ: శకుంతల కుమారునికి చిన్నతనంలో ‘సర్వదమనుడు’ (అన్నింటినీ అణచగలవాడు) అని పేరు. ఆకాశవాణి వాక్కు ప్రకారం, దుష్యంతుడు అతడిని భరించడం వల్ల ‘భరతుడు’ అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి చెందాడు.

సరియైన సమాధానం: C) రాజరాజ నరేంద్రుడు

వివరణ: నన్నయ భట్టారకుడు తూర్పు చాళుక్య రాజైన రాజరాజ నరేంద్రుని ఆస్థాన కవి. ఆయన కోరిక మేరకే ఆంధ్ర మహాభారత రచనకు పూనుకున్నాడు.

సరియైన సమాధానం: C) సంతానం

వివరణ: గృహస్థాశ్రమంలో పుత్రుడు కలిగి ఉండటం ఎంత ముఖ్యమో, పుత్రుని స్పర్శ ఎంత ఆనందాన్ని ఇస్తుందో వివరిస్తూ శకుంతల ఈ మాటలను దుష్యంతుడితో అంటుంది.

సరియైన సమాధానం: B) చంద్ర వంశం (పూరు వంశం)

వివరణ: దుష్యంతుడు చంద్రవంశానికి చెందిన ప్రసిద్ధ రాజైన పురుడి వంశస్థుడు.

సరియైన సమాధానం: B) విశ్వామిత్రుడు మరియు మేనక

వివరణ: విశ్వామిత్రుని తపస్సును భంగం చేయడానికి వచ్చిన అప్సరస మేనకకు, విశ్వామిత్రునికి జన్మించిన కుమార్తె శకుంతల. ఆమెను కణ్వ మహర్షి పెంచుకున్నాడు.

సరియైన సమాధానం: C) నారికేళ పాకం

వివరణ: నన్నయ కవిత్వం అర్థం చేసుకోవడానికి కొంత కష్టంగా, కొబ్బరికాయను పగలగొట్టి లోపలి రుచిని ఆస్వాదించినట్లుగా ఉంటుందని విమర్శకులు భావిస్తారు. అందుకే ఆయన శైలిని ‘నారికేళ పాకం’ (కొబ్బరికాయ పాకం) అంటారు.

సరియైన సమాధానం: D) ఒక సత్యవాక్యం

వివరణ: సత్యం యొక్క గొప్పతనాన్ని వివరిస్తూ శకుంతల, “వంద బావులు తవ్వడం కంటే ఒక దిగుడు బావి మేలు, వంద దిగుడు బావుల కంటే ఒక యజ్ఞం మేలు, వంద యజ్ఞాల కంటే ఒక పుత్రుడు మేలు, వంద మంది పుత్రుల కంటే ఒక సత్య వాక్యం మేలు” అని చెబుతుంది.

సరియైన సమాధానం: C) బసవపురాణం

వివరణ: వీరశైవ భక్తురాలైన బెజ్జమహాదేవి కథ, పాల్కురికి సోమనాథుడు రచించిన బసవపురాణంలోని తృతీయాశ్వాసంలో వస్తుంది. ఇది బసవేశ్వరుని అనుయాయుల భక్తిని చాటిచెప్పే కథలలో ఒకటి.

సరియైన సమాధానం: B) ద్విపద

వివరణ: పాల్కురికి సోమనాథుడు సంస్కృతంలో కాకుండా దేశీయమైన, ప్రజలకు సులభంగా అర్థమయ్యే ‘ద్విపద’ ఛందస్సులో తన కావ్యాలను రచించి, దేశి కవితా ఉద్యమానికి ఆద్యుడయ్యాడు. బసవపురాణం ఒక ద్విపద కావ్యం.

సరియైన సమాధానం: C) శివుడు

వివరణ: బెజ్జమహాదేవి పరమ శివభక్తురాలు. ఆమె శివుని కోసం ఏదైనా త్యాగం చేయడానికి సిద్ధపడిన వీరశైవ మహిళ.

సరియైన సమాధానం: C) జంగమదేవర (శైవ భిక్షువు) రూపంలో

వివరణ: వీరశైవ సంప్రదాయంలో శివుడు తన భక్తులను పరీక్షించడానికి ‘జంగమ’ రూపంలో వస్తాడు. బెజ్జమహాదేవిని పరీక్షించడానికి కూడా శివుడు జంగమదేవరుని రూపంలోనే వచ్చాడు.

సరియైన సమాధానం: C) ఆమె శిరస్సు

వివరణ: జంగమ రూపంలో వచ్చిన శివుడు, తన భక్తిని పరీక్షించేందుకు ఆమెను అత్యంత కఠినమైన కోరిక కోరాడు. తన ఆకలి తీరాలంటే ఆమె తల కావాలని అడిగాడు.

సరియైన సమాధానం: B) కేశిరాజు

వివరణ: బసవపురాణంలోని కథ ప్రకారం బెజ్జమహాదేవి భర్త పేరు కేశిరాజు. ఆయన కూడా శివభక్తుడే.

సరియైన సమాధానం: B) 12-13వ శతాబ్దం

వివరణ: పాల్కురికి సోమనాథుడు 12వ శతాబ్దం ఉత్తరార్ధం నుండి 13వ శతాబ్దం పూర్వార్ధం వరకు జీవించాడని చారిత్రక ఆధారాలు సూచిస్తున్నాయి. ఈయన బసవేశ్వరుని సమకాలికుడు.

సరియైన సమాధానం: D) వీరశైవం

వివరణ: సంచరించే శైవ భక్తుడైన ‘జంగముడిని’ సాక్షాత్తు శివ స్వరూపంగా (లింగంగా) భావించి పూజించడం వీరశైవంలోని ముఖ్య సిద్ధాంతం. బెజ్జమహాదేవి కథ ఈ సిద్ధాంతానికి నిదర్శనం.

సరియైన సమాధానం: C) ఆనందం మరియు తృప్తి

వివరణ: శివుని కోరిక తీర్చగలుగుతున్నాననే ఆనందంతో, భక్తి పారవశ్యంతో బెజ్జమహాదేవి ఎలాంటి సంకోచం లేకుండా తన శిరస్సును సమర్పించుకుంది.

సరియైన సమాధానం: B) పండితారాధ్య చరిత్ర

వివరణ: బసవపురాణంతో పాటు, వీరశైవ ఆచార్యుడైన మల్లికార్జున పండితారాధ్యుని జీవితాన్ని వివరిస్తూ సోమనాథుడు రచించిన ‘పండితారాధ్య చరిత్ర’ కూడా ఒక ముఖ్యమైన ద్విపద కావ్యం.

సరియైన సమాధానం: D) వంగిపురం

వివరణ: బసవపురాణంలో బెజ్జమహాదేవి వంగిపుర వాసి అని, ఆమె భర్త కేశిరాజు ఆ ప్రాంతానికి అధికారి అని చెప్పబడింది.

సరియైన సమాధానం: C) తెలుగు, సంస్కృతం, కన్నడ, మరాఠీ

వివరణ: పాల్కురికి సోమనాథుడు బహుభాషా కోవిదుడు. ఆయన తెలుగుతో పాటు సంస్కృతం, కన్నడ, మరాఠీ, తమిళ భాషలలో కూడా రచనలు చేశాడని చెబుతారు.

సరియైన సమాధానం: B) ఆమెను పునర్జీవితురాలిని చేసి కైలాసానికి తీసుకువెళ్ళాడు

వివరణ: ఆమె నిష్కల్మష భక్తికి మెచ్చిన శివుడు, తన నిజరూపాన్ని చూపి, ఆమెను తిరిగి బ్రతికించి, సశరీరంగా కైలాసానికి తీసుకువెళ్ళాడు.

సరియైన సమాధానం: B) బసవేశ్వరుని జీవిత చరిత్ర మరియు ఆయన సమకాలీన శైవ భక్తుల కథలు

వివరణ: బసవపురాణం వీరశైవ మత స్థాపకుడైన బసవేశ్వరుని జీవిత చరిత్రను, ఆయన ప్రబోధించిన సిద్ధాంతాలను, ఆయన కాలంలోని 63 మంది నాయనార్ల వంటి ఇతర శివభక్తుల అద్భుతమైన కథలను వివరిస్తుంది.

సరియైన సమాధానం: B) బెజ్జమహాదేవి కథ

వివరణ: ఒక మహిళ (లింగ భేదం లేకుండా) అత్యున్నత భక్తిని ప్రదర్శించడం ద్వారా మోక్షం పొందగలదని ఈ కథ నిరూపిస్తుంది. వీరశైవం కుల, లింగ వివక్షను తిరస్కరించింది.

సరియైన సమాధానం: B) బసవేశ్వరుడు

వివరణ: సోమనాథుడు బసవేశ్వరుని నందీశ్వరుని అవతారంగా, తన గురువుగా, ఆరాధ్య దైవంగా భావించి ఆయనపై బసవపురాణాన్ని రచించాడు.

సరియైన సమాధానం: C) రెండు పాదాలుంటాయి, రెండవ పాదం చివర ప్రాస యతి ఉంటుంది

వివరణ: ద్విపద అనేది రెండు పాదాల పద్యం. ఇందులో సాధారణ యతితో పాటు, ఒక పాదంలోని మొదటి అక్షరానికి, రెండవ పాదంలోని మొదటి అక్షరానికి ప్రాస (ఒకే హల్లు) ఉంటుంది. అలాగే కొన్నిసార్లు ప్రాస యతి కూడా పాటిస్తారు.

సరియైన సమాధానం: B) నిష్కల్మషమైన, త్యాగపూరితమైన భక్తితో ఏదైనా సాధించవచ్చు

వివరణ: ఈ కథ యొక్క ముఖ్య సందేశం భక్తి యొక్క శక్తి. నిజమైన భక్తికి అసాధ్యమంటూ ఏదీ లేదని, దేవుడిని ప్రసన్నం చేసుకోవడానికి సంపూర్ణ శరణాగతి, త్యాగం అవసరమని సోమనాథుడు చాటిచెప్పాడు.

సరియైన సమాధానం: B) కన్నడం

వివరణ: సోమనాథుడు మొదట కన్నడంలో బసవ రగడెను రచించి, తరువాత దానిని తెలుగులో ద్విపద కావ్యంగా విస్తరించాడని కొందరు సాహితీవేత్తల అభిప్రాయం.

సరియైన సమాధానం: D) పాల్కురికి సోమనాథుడు

వివరణ: సాధారణంగా ‘పురాణం’ అంటే దేవతల కథలు, సృష్టి క్రమం వంటివి ఉంటాయి. కానీ సోమనాథుడు ఒక మానవుడైన బసవేశ్వరుని జీవిత చరిత్రకు ‘పురాణం’ అని పేరు పెట్టి ఒక కొత్త సంప్రదాయానికి శ్రీకారం చుట్టాడు.

సరియైన సమాధానం: C) శ్రీకృష్ణుడు

వివరణ: పాండవుల తరపున రాయబారానికి వెళ్ళడానికి సిద్ధమైన శ్రీకృష్ణుని వద్దకు వచ్చి ద్రౌపది, కౌరవుల చేతిలో తనకు జరిగిన అవమానాన్ని గుర్తుచేసి, సంధి వద్దని, యుద్ధమే చేయాలని తన ఆవేదనను, ఆగ్రహాన్ని వ్యక్తం చేస్తుంది.

సరియైన సమాధానం: D) కవిబ్రహ్మ, ఉభయ కవిమిత్రుడు

వివరణ: తిక్కన సోమయాజి తన అద్భుతమైన కవితా ప్రతిభకు ‘కవిబ్రహ్మ’ అని, సంస్కృతాంధ్ర కవులకు మిత్రుని వంటివాడు కాబట్టి ‘ఉభయ కవిమిత్రుడు’ అని బిరుదులు పొందాడు.

సరియైన సమాధానం: C) వస్త్రాపహరణం

వివరణ: నిండు సభలో దుశ్శాసనుడు తన వస్త్రాలను లాగి అవమానించిన ఘోరమైన సంఘటనను ద్రౌపది పదేపదే గుర్తుచేస్తూ, ఆ అవమానానికి ప్రతీకారం తీర్చుకోకపోతే తన బ్రతుకు వ్యర్థమని కృష్ణునితో మొరపెట్టుకుంటుంది.

సరియైన సమాధానం: B) ఉద్యోగ పర్వం

వివరణ: అరణ్య, అజ్ఞాతవాసాలు ముగిసిన తర్వాత, యుద్ధానికి ముందు ఇరు పక్షాల మధ్య జరిగే ప్రయత్నాలను వివరించేది ఉద్యోగ పర్వం. ఈ పర్వంలోనే శ్రీకృష్ణ రాయబార ఘట్టానికి ముందు ద్రౌపది తన ఆవేదనను వెళ్లగక్కుకుంటుంది.

సరియైన సమాధానం: B) పాండవులను (తన భర్తలను)

వివరణ: తన భర్తలు అంతటి పరాక్రమవంతులై ఉండి కూడా, తనకు జరిగిన అవమానానికి ప్రతీకారం తీర్చుకోకుండా సంధికి సిద్ధపడటాన్ని ఆమె సహించలేక, “మీకు బలం ఉండి కూడా ఎందుకు యుద్ధం చేయరు?” అని పరోక్షంగా వారిని నిలదీస్తుంది.

సరియైన సమాధానం: C) ద్రౌపదీ పరిదేవనం

వివరణ: పాత్రల మనోభావాలను, సంఘర్షణను అత్యంత ప్రభావవంతంగా, నాటకీయంగా పలికించడంలో తిక్కన సిద్ధహస్తుడు. ద్రౌపది ఆవేదన, ఆగ్రహం, వేదన కలగలిసిన సంభాషణలు తిక్కన నాటకీయ శైలికి పరాకాష్టగా నిలుస్తాయి.

సరియైన సమాధానం: B) ఈ జుట్టును దుశ్శాసనుడి రక్తంతో తడిపితేనే ముడి వేసుకుంటాను

వివరణ: దుశ్శాసనుడు పట్టుకు లాగిన తన జుట్టును విరబోసుకొని ఉన్న ద్రౌపది, ఆ జుట్టును చూపి, “కృష్ణా! ఈ జుట్టును పట్టుకున్న ఆ దుర్మార్గుడి రక్తాన్ని చూసే వరకు నేను ఈ జుట్టును ముడి వేయను” అని భీకరమైన ప్రతిజ్ఞ చేస్తుంది.

సరియైన సమాధానం: B) విరాట పర్వం నుండి స్వర్గారోహణ పర్వం వరకు (15 పర్వాలు)

వివరణ: నన్నయ వదిలిపెట్టిన అరణ్యపర్వ శేషాన్ని ఎర్రన పూర్తి చేయగా, తిక్కన విరాట పర్వం నుండి చివరిదైన స్వర్గారోహణ పర్వం వరకు 15 పర్వాలను రచించి ఆంధ్ర మహాభారతాన్ని పూర్తి చేశాడు.

సరియైన సమాధానం: C) తప్పకుండా యుద్ధం జరుగుతుందని, ఆమె శత్రువులు నశిస్తారని

వివరణ: ద్రౌపది ఆవేదనకు చలించిన శ్రీకృష్ణుడు, ఆమెను ఓదార్చి, “నీ కన్నీళ్లు వృథా పోవు. కౌరవులు నశించడం ఖాయం. యుద్ధం జరిగి తీరుతుంది. నీ ప్రతిజ్ఞ నెరవేరుతుంది” అని దృఢంగా హామీ ఇస్తాడు.

సరియైన సమాధానం: D) హరిహరనాథుడు

వివరణ: తిక్కన శైవ, వైష్ణవ మతాల మధ్య సమన్వయం కోరుతూ, శివుడు మరియు విష్ణువు ఒక్కరే అనే భావనతో ‘హరిహరనాథుడు’ అనే తన ఇష్టదైవానికి తన మహాభారత కావ్యాన్ని అంకితం ఇచ్చాడు.

సరియైన సమాధానం: C) తన పంతం నెగ్గడం కోసం, న్యాయం కోసం

వివరణ: ద్రౌపదికి కేవలం రాజ్యం తిరిగి రావడం ముఖ్యం కాదు. తనకు జరిగిన అన్యాయానికి, అవమానానికి ప్రతీకారం జరగాలి. అందుకోసం యుద్ధమే సరైన మార్గమని ఆమె బలంగా వాదిస్తుంది.

సరియైన సమాధానం: B) నెల్లూరుని పాలించిన మనుమసిద్ధి

వివరణ: తిక్కన నెల్లూరును పాలించిన తెలుగు చోళ రాజైన రెండవ మనుమసిద్ధి ఆస్థానంలో మంత్రిగా మరియు ఆస్థాన కవిగా పనిచేశాడు.

సరియైన సమాధానం: D) పైవన్నీ కలిపి, అతని చెల్లెలుగా, స్నేహితురాలిగా

వివరణ: ద్రౌపది కృష్ణునితో తనకున్న బంధుత్వాన్ని, స్నేహాన్ని గుర్తుచేస్తుంది. “నేను నీకు మరదలిని, నీ ప్రియ సఖుడైన అర్జునుని భార్యను, నీ స్నేహితురాలిని, నీ సహాయంపై ఆధారపడిన దాన్ని” అని అనేక రకాలుగా తన బంధాన్ని గుర్తుచేసి సహాయం కోరుతుంది.

సరియైన సమాధానం: C) హరి (విష్ణువు), హరుడు (శివుడు) ఇద్దరూ ఒక్కటే అని చెప్పడం

వివరణ: ఆ కాలంలో శైవ, వైష్ణవ మతాల మధ్య ఉన్న కలహాలను తగ్గించడానికి తిక్కన, శివకేశవులకు భేదం లేదని, ఇద్దరూ ఒకే పరమాత్మ యొక్క రెండు రూపాలని చాటిచెప్పాడు. ఇదే హరిహరనాథ తత్త్వం.

సరియైన సమాధానం: C) సంధి జరిగితే తనకు జరిగిన అవమానానికి ప్రతీకారం తీరదని

వివరణ: ఆమె దృష్టిలో సంధి అంటే దుర్మార్గులైన కౌరవులను క్షమించడమే. అలా క్షమిస్తే, వారు చేసిన పాపానికి శిక్ష ఉండదు, తనకు జరిగిన ఘోర అవమానానికి ప్రతీకారం తీరదు. అందుకే ఆమె శాంతి కంటే ప్రతీకారానికే ప్రాధాన్యత ఇచ్చింది.

సరియైన సమాధానం: D) పైవన్నీ

వివరణ: తిక్కన కవిత్వంలో అందమైన పద ప్రయోగం (అక్షర రమ్యత), కథను నడిపించే అద్భుతమైన విధానం (కథాకథన శిల్పం), పాత్రల మధ్య సంఘర్షణను పలికించే నాటకీయత, మరియు వివిధ రసాలను (కరుణ, రౌద్రం, వీరం) అద్భుతంగా పోషించడం వంటి అనేక లక్షణాలు కనిపిస్తాయి.

సరియైన సమాధానం: B) దుర్యోధనుడిని

వివరణ: “దుర్యోధనుడు నన్ను అవమానించేటప్పుడు, నాకు పాండవుల వంటి భర్తలు, శ్రీకృష్ణుని వంటి అన్న, పాంచాల రాజుల వంటి బంధువులు ఉన్నారని కొంచెమైనా ఆలోచించలేదా?” అని ద్రౌపది తన ఆవేదనను వ్యక్తం చేస్తుంది.

సరియైన సమాధానం: C) సోమయాగం

వివరణ: తిక్కన సోమయాగం చేసినందువల్ల ‘తిక్కన సోమయాజి’ అయ్యాడు. యాగం చేయడం ఆయన వైదిక ధర్మాసక్తిని సూచిస్తుంది.

సరియైన సమాధానం: D) ద్రుపద మహారాజు

వివరణ: ద్రౌపది పాంచాల దేశపు రాజైన ద్రుపదుని కుమార్తె. అందుకే ఆమెను ‘పాంచాలి’ అని కూడా అంటారు. ఆమె యజ్ఞకుండం నుండి జన్మించింది.

సరియైన సమాధానం: C) ఆత్మాభిమానం, పౌరుషం గల వీరవనితగా

వివరణ: తిక్కన ఈ ఘట్టంలో ద్రౌపదిని కేవలం ఏడ్చే స్త్రీగా కాకుండా, అన్యాయాన్ని ఎదిరించే, తన ఆత్మాభిమానం కోసం, న్యాయం కోసం ఎంతటికైనా తెగించే పౌరుషం గల వీరనారిగా అత్యద్భుతంగా చిత్రించాడు.

సరియైన సమాధానం: B) హరివంశం

వివరణ: ఎర్రన రచించిన హరివంశం, మహాభారతానికి అనుబంధ కావ్యం (ఖిల పర్వం). ఇందులో ప్రధానంగా శ్రీకృష్ణుని జీవిత చరిత్ర వర్ణించబడింది. శ్రీకృష్ణుని బాల్య లీలలు దీనిలోనివే.

సరియైన సమాధానం: C) ఎర్రన (ఎర్రాప్రగడ)

వివరణ: కవిత్రయంలో మూడవ వాడైన ఎర్రన, హరివంశం మరియు నృసింహ పురాణం అనే స్వతంత్ర కావ్యాలను, అలాగే నన్నయ అసంపూర్తిగా వదిలిన అరణ్యపర్వ శేషభాగాన్ని పూర్తి చేశాడు.

సరియైన సమాధానం: D) సకల లోకాలతో కూడిన బ్రహ్మాండం

వివరణ: కృష్ణుడు మన్ను తిన్నాడని గోపికలు ఫిర్యాదు చేయగా, యశోద కోపంతో నోరు తెరవమంటుంది. అప్పుడు కృష్ణుడు తన నోటిలో చరాచర జగత్తుతో కూడిన విశ్వరూపాన్ని చూపి ఆమెను ఆశ్చర్యచకితురాలిని చేస్తాడు.

సరియైన సమాధానం: C) శంభుదాసుడు, ప్రబంధ పరమేశ్వరుడు

వివరణ: ఎర్రన శివభక్తుడు కావడం వల్ల ‘శంభుదాసుడు’ అని, ఆయన రచనలలో ప్రబంధ లక్షణాలు పుష్కలంగా ఉండటం వల్ల ‘ప్రబంధ పరమేశ్వరుడు’ అని బిరుదులు పొందాడు.

సరియైన సమాధానం: C) ఆమె విషపు పాలు తాగుతూ ఆమె ప్రాణాలను హరించి

వివరణ: కృష్ణుడిని చంపడానికి అందమైన స్త్రీ రూపంలో వచ్చిన పూతన, తన స్తనాలకు విషం పూసుకొని పాలు ఇవ్వబోయింది. కానీ బాలకృష్ణుడు ఆమె పాలు తాగుతూ, పాలతో పాటు ఆమె ప్రాణవాయువులను కూడా పీల్చి ఆమెను సంహరించాడు.

సరియైన సమాధానం: D) గోవర్ధన పర్వతాన్ని ఎత్తడం

వివరణ: గోవర్ధన పర్వతాన్ని ఎత్తడం అనేది ఇంద్రుని గర్వాన్ని అణచడానికి కృష్ణుడు చేసిన ఒక లీల, ఇది గోపికలు ఫిర్యాదు చేసే అల్లరి పనుల జాబితాలోకి రాదు. మిగిలినవి ఆయన చిలిపి చేష్టలు.

సరియైన సమాధానం: C) ప్రోలయ వేమారెడ్డి

వివరణ: ఎర్రన అద్దంకిని రాజధానిగా పాలించిన రెడ్డి రాజు, ప్రోలయ వేమారెడ్డి ఆస్థాన కవిగా ఉన్నాడు.

సరియైన సమాధానం: B) రెండు అంగుళాలు

వివరణ: యశోద కృష్ణుని అల్లరికి విసిగిపోయి రోలుకు కట్టేయడానికి ప్రయత్నిస్తుంది. ఆమె ఇంట్లో ఉన్న తాళ్లన్నీ తెచ్చి కలిపినా, ఆ తాడు ఎప్పుడూ రెండు అంగుళాల పొడవు తక్కువ అవుతూ ఉంటుంది. ఇది కృష్ణుని అనంతత్వాన్ని సూచించే లీల.

సరియైన సమాధానం: B) మద్ది చెట్లు (యమళార్జునాలు)

వివరణ: యశోద రోలుకు కట్టివేయగా, కృష్ణుడు ఆ రోలును ఈడ్చుకుంటూ రెండు మద్ది చెట్ల మధ్య నుండి దూరి వెళ్తాడు. ఆ రోలు అడ్డం పడి ఆ రెండు చెట్లు కూలిపోతాయి. ఆ చెట్లు శాపవశాన అలా ఉన్న నలకూబర, మణిగ్రీవులనే గంధర్వులు. కృష్ణుని స్పర్శతో వారికి శాపవిమోచనం కలుగుతుంది.

సరియైన సమాధానం: B) నన్నయ మరియు తిక్కన

వివరణ: ఎర్రన అరణ్యపర్వ శేషాన్ని పూర్తి చేసేటప్పుడు, నన్నయ శైలికి భంగం కలగకుండా, తిక్కన నాటకీయతను జోడిస్తూ ఒక విలక్షణమైన శైలిని అనుసరించాడు. అందుకే ఆయన శైలిలో ఇద్దరి పోకడలు కనిపిస్తాయి.

సరియైన సమాధానం: B) ప్రోలయ వేమారెడ్డి

వివరణ: ఎర్రన తన ప్రభువైన ప్రోలయ వేమారెడ్డికి తన హరివంశ కావ్యాన్ని అంకితం ఇచ్చాడు.

సరియైన సమాధానం: C) సుడిగాలి రూపంలో

వివరణ: కంసునిచే పంపబడిన తృణావర్తుడు అనే రాక్షసుడు, పెద్ద సుడిగాలి (గాలివాన) రూపంలో వచ్చి ఆడుకుంటున్న బాలకృష్ణుడిని ఆకాశంలోకి ఎత్తుకుపోయాడు. కృష్ణుడు బరువు పెంచి, వాడి గొంతు నులిమి సంహరించాడు.

సరియైన సమాధానం: A) నన్నయ, తిక్కన, ఎర్రన

వివరణ: కాలక్రమాన్ని అనుసరించి, మొదట 11వ శతాబ్దంలో నన్నయ, తరువాత 13వ శతాబ్దంలో తిక్కన, ఆపై 14వ శతాబ్దంలో ఎర్రన ఆంధ్ర మహాభారతాన్ని పూర్తి చేశారు. కాబట్టి ఇదే సరైన వరుస.

సరియైన సమాధానం: C) యశోద, నందుడు

వివరణ: కృష్ణునికి జన్మనిచ్చింది దేవకీ వసుదేవులైనా, కంసుని బారి నుండి కాపాడటానికి వ్రేపల్లెలోని గొల్లల రాజైన నందుడు, అతని భార్య యశోద వద్దకు చేర్చబడ్డాడు. వారే కృష్ణుడిని పెంచి పెద్దచేశారు.

సరియైన సమాధానం: C) నృసింహ పురాణం

వివరణ: ఎర్రన రచించిన నృసింహ పురాణంలో అద్భుతమైన, సుదీర్ఘమైన వర్ణనలు ఉంటాయి. హిరణ్యకశిపుని సభ, స్తంభం నుండి నరసింహస్వామి ఆవిర్భావం, ప్రకృతి వర్ణనలు వంటివి ఆయన వర్ణనా పటిమకు నిదర్శనాలు. అందుకే ఆయనకు ‘ప్రబంధ పరమేశ్వరుడు’ అనే బిరుదు వచ్చింది.

సరియైన సమాధానం: B) బండి రూపంలో ఉన్న రాక్షసుడిని చంపడం

వివరణ: పసికందుగా ఉన్న కృష్ణుడు ఉయ్యాలలో నిద్రిస్తుండగా, శకటాసురుడు అనే రాక్షసుడు బండి రూపంలో వచ్చి మీద పడి చంపాలని ప్రయత్నించాడు. కృష్ణుడు తన చిన్న కాలితో ఆ బండిని తన్ని ముక్కలు చేసి వాడిని సంహరించాడు.

సరియైన సమాధానం: B) చంద్ర వంశం (యదు వంశం)

వివరణ: ‘హరి’ అంటే విష్ణువు (కృష్ణుడు). ‘హరివంశం’ అంటే కృష్ణుడు జన్మించిన యదు వంశం యొక్క చరిత్రను, ఆయన లీలలను వివరించే కావ్యం.

సరియైన సమాధానం: D) పైవన్నీ

వివరణ: గోపికలు కృష్ణునిపై ఫిర్యాదు చేసినా, అది ప్రేమతో కూడిన ఫిర్యాదే. అతని అల్లరి వారిని విసిగించినా, ఆ చిలిపి చేష్టలే వారికి ఆనందాన్ని ఇచ్చాయి. అతని ముగ్ధ మోహన రూపం, దైవాంశ సంభూతుడనే భావన వారి ప్రేమకు కారణాలు.

సరియైన సమాధానం: C) వెన్న, మీగడ

వివరణ: కృష్ణునికి వెన్న అంటే చాలా ఇష్టం. అందుకే అతన్ని ‘నవనీత చోరుడు’ (వెన్న దొంగ) అని కూడా అంటారు. అతను తన స్నేహితులతో కలిసి గోపికల ఇళ్లలో చొరబడి వెన్న, మీగడ దొంగిలించి తినేవాడు.

సరియైన సమాధానం: C) అతను వారిద్దరి కవితా రీతులను సమన్వయం చేసి రచనలు చేశాడు కాబట్టి

వివరణ: ఎర్రన, తన ముందున్న మహాకవులైన నన్నయ, తిక్కనల మార్గాలను అనుసరించాడు. నన్నయ యొక్క పద లాలిత్యాన్ని, తిక్కన యొక్క భావ గాంభీర్యాన్ని, నాటకీయతను తన రచనలలో మేళవించి ఒక ప్రత్యేక శైలిని ఏర్పరచుకున్నాడు.

సరియైన సమాధానం: C) హరవిలాసం

వివరణ: పరమ శివభక్తుల కథలను, శివుని లీలలను వర్ణించే కావ్యం హరవిలాసం. దీనిని శ్రీనాథుడు రచించాడు. చిరుతొండ నంబి భక్తిని పరీక్షించే కథ ఈ కావ్యంలోనిదే.

సరియైన సమాధానం: C) కవి సార్వభౌముడు

వివరణ: శ్రీనాథుడు తన అపారమైన పాండిత్య ప్రకర్షతో, కవితా సామర్థ్యంతో రాజులచే, పండితులచే గౌరవించబడి ‘కవి సార్వభౌముడు’ అనే బిరుదును పొందాడు.

సరియైన సమాధానం: B) వృద్ధ శైవ భక్తుడు (జంగమదేవర)

వివరణ: శివుడు ఒక వృద్ధుడైన, ఆకలితో నకనకలాడుతున్న జంగమదేవరుని రూపంలో వచ్చి చిరుతొండ నంబిని భిక్ష అడిగాడు.

సరియైన సమాధానం: C) నరమాంసం

వివరణ: నంబి భక్తిని కఠినంగా పరీక్షించడానికి శివుడు, తనకు నరమాంసం కావాలని, అది కూడా ఏ లోటూ లేని, తల్లిదండ్రులకు ఒక్కడే కొడుకైన బాలుడి మాంసం కావాలని కోరాడు.

సరియైన సమాధానం: C) తిరువెంగని నాంచి

వివరణ: చిరుతొండ నంబి భార్య పేరు తిరువెంగని నాంచి. ఆమె కూడా భర్తకు తగ్గ భక్తురాలు. జంగమదేవరుని కోరిక తీర్చడానికి తన ఏకైక కుమారుడిని వండడానికి అంగీకరించింది.

సరియైన సమాధానం: C) సిరియాలుడు

వివరణ: చిరుతొండ నంబి, తిరువెంగని నాంచి దంపతుల ఏకైక కుమారుని పేరు సిరియాలుడు. తల్లిదండ్రులు తమ భక్తిని నిరూపించుకోవడానికి అతడిని బలి ఇచ్చారు.

సరియైన సమాధానం: A) రెడ్డి రాజులు, విజయనగర రాజులు

వివరణ: శ్రీనాథుడు కొండవీటి రెడ్డి రాజుల ఆస్థానంలో విద్యాధికారిగా, తరువాత విజయనగర సామ్రాజ్యంలో రెండవ దేవరాయల ఆస్థానంలో కూడా పండిత సత్కారం పొందాడు.

సరియైన సమాధానం: A) గృహ యజమాని కూడా తనతో పాటు భోజనం చేయాలని

వివరణ: నంబి దంపతులు తమ కుమారుని మాంసాన్ని వడ్డించగా, జంగమదేవరుడు “నేను ఒంటరిగా భోజనం చేయను, నీవు కూడా నాతో పాటు భోజనానికి కూర్చో” అని షరతు పెట్టాడు. ఆ తర్వాత వారి కుమారుడిని కూడా భోజనానికి పిలవమన్నాడు.

సరియైన సమాధానం: B) కుమారుడు ఏమీ ఎరగనట్లుగా బ్రతికి వచ్చాడు

వివరణ: జంగమదేవరుని మాటపై, నంబి దంపతులు బయటకు వెళ్లి “సిరియాల, రా నాయనా, భోజనం చేద్దువు గాని” అని పిలవగా, చనిపోయాడనుకున్న వారి కుమారుడు బడి నుండి అప్పుడే వస్తున్నట్లుగా ఏమీ ఎరగనట్లు పరుగెత్తుకుంటూ వచ్చాడు.

సరియైన సమాధానం: B) దీర్ఘ సంస్కృత సమాసాలు, ఉధృతమైన శైలి

వివరణ: శ్రీనాథుని కవిత్వం సంస్కృత పదభూయిష్టంగా, గంభీరమైన సమాసాలతో, ప్రౌఢమైన శైలితో ఉంటుంది. ఆయన సీస పద్య రచనలో అగ్రగణ్యుడు.

సరియైన సమాధానం: D) పరాభక్తి లేదా నిర్హేతుక భక్తి

వివరణ: ఎలాంటి సందేహం, సంకోచం, ప్రతిఫలం ఆశించకుండా, దైవం కోసం సర్వస్వాన్ని, చివరికి కన్నబిడ్డను కూడా అర్పించే అత్యున్నత స్థాయి భక్తి ఇది. దీనిని పరాభక్తి లేదా నిర్హేతుక (కారణం లేని) భక్తి అంటారు.

సరియైన సమాధానం: C) శృంగార నైషధం

వివరణ: శ్రీనాథుడు, సంస్కృతంలో శ్రీహర్షుడు రచించిన ‘నైషధీయ చరితం’ అనే కావ్యాన్ని ‘శృంగార నైషధం’ పేరుతో తెలుగులోకి అనువదించాడు. ఇది నలదమయంతుల కథ.

సరియైన సమాధానం: B) శివ భక్తుల కథలు

వివరణ: ‘హర’ అంటే శివుడు, ‘విలాసం’ అంటే లీలలు లేదా క్రీడలు. హరవిలాసం అంటే శివుని లీలలు, ఆయన భక్తుల అద్భుతమైన కథలను వివరించే కావ్యం. ఇందులో చిరుతొండ నంబి, సిరియాళుడు, గౌరీ వివాహం వంటి కథలు ఉన్నాయి.

సరియైన సమాధానం: A) కాంచీపురం

వివరణ: హరవిలాసంలో చిరుతొండ నంబి కాంచీపురంలో నివసించే పరమ మాహేశ్వరుడని శ్రీనాథుడు వర్ణించాడు.

సరియైన సమాధానం: B) విజయనగరంలో ప్రౌఢదేవరాయల సభలో

వివరణ: శ్రీనాథుడు విజయనగర సామ్రాజ్యానికి వెళ్లి, అక్కడి ఆస్థాన కవి డిండిమ భట్టును వాదంలో ఓడించి, ప్రౌఢదేవరాయలచే ‘కనకాభిషేకం’ మరియు ‘కవి సార్వభౌమ’ బిరుదుతో సత్కరించబడ్డాడు.

సరియైన సమాధానం: B) వారి భక్తిని లోకానికి చాటి చెప్పడానికి

వివరణ: భగవంతుడు తన ప్రియ భక్తులను కఠిన పరీక్షలకు గురిచేసేది వారిని బాధపెట్టడానికి కాదు. వారి యొక్క అచంచలమైన భక్తిని, త్యాగనిరతిని ప్రపంచానికి తెలియజేసి, వారి కీర్తిని శాశ్వతం చేయడానికే.

సరియైన సమాధానం: C) సీస పద్యం

వివరణ: తెలుగు సాహిత్యంలో సీస పద్యానికి ఒక ప్రత్యేక గౌరవాన్ని, నడకను తెచ్చిన కవి శ్రీనాథుడు. “సీసమునకు శ్రీనాథుడు” అనే నానుడి ఆయన ప్రతిభకు నిదర్శనం. ఆయన సీస పద్యాలు ధారాశుద్ధితో, గంభీరంగా సాగుతాయి.

సరియైన సమాధానం: C) సశరీరంగా కైలాస ప్రాప్తిని (మోక్షం)

వివరణ: వారి అపురూపమైన భక్తికి మెచ్చిన శివుడు, పార్వతీ పరమేశ్వరుడిగా ప్రత్యక్షమై, ఆ ముగ్గురినీ (నంబి, నాంచి, సిరియాలుడు) తమతో పాటు సశరీరంగా కైలాసానికి తీసుకువెళ్ళి మోక్షాన్ని ప్రసాదించాడు.

సరియైన సమాధానం: B) పల్నాటి వీరచరిత్ర

వివరణ: శ్రీనాథుడు రచించిన ‘పల్నాటి వీరచరిత్ర’ తెలుగులో ప్రసిద్ధి చెందిన వీరగాథా కావ్యం. ఇది పల్నాటి యుద్ధాన్ని, బ్రహ్మనాయుడు, బాలచంద్రుడు వంటి వీరుల కథను వివరిస్తుంది. ఇది ద్విపద ఛందస్సులో రచించబడింది.

సరియైన సమాధానం: C) సైన్యాధిపతి (దండనాథుడు)

వివరణ: చిరుతొండ నంబి ఒక రాజు వద్ద సైన్యాధిపతిగా పనిచేస్తూ, అనేక యుద్ధాలలో గెలిచి కీర్తిప్రతిష్టలు సంపాదించిన వీరుడు. కానీ అంతకంటే ముఖ్యంగా ఆయన పరమ శివభక్తుడు.