POETRY TEXT

پاسخ صحیح: (ج) قرن سیزدهم

مولانا در سال ۱۲۰۷ میلادی (۶۰۴ هجری قمری) متولد شد و در سال ۱۲۷۳ میلادی (۶۷۲ هجری قمری) درگذشت، که مصادف با قرن سیزدهم میلادی است.

پاسخ صحیح: (ب) دوتایی (دو بیتی)

مثنوی نوعی قالب شعر فارسی است که در آن هر بیت قافیه‌ای جداگانه دارد و دو مصرع هر بیت با هم هم‌قافیه هستند.

پاسخ صحیح: (ج) عرفان و معنویت

مثنوی معنوی را «قرآن به زبان پهلوی (فارسی)» نیز نامیده‌اند. محتوای اصلی آن فلسفه عرفانی و عشق به خداوند است.

پاسخ صحیح: (ب) طوطی

داستان مورد نظر در کتاب درسی درباره یک طوطی زندانی در قفس است که نماد «روح» انسان می‌باشد.

پاسخ صحیح: (ج) شرح حال غم‌انگیز خود

طوطی از بازرگان خواست که به یارانش در جنگل‌های هندوستان، شرح حال غم‌انگیز اسارت خود را بازگو کند.

پاسخ صحیح: (ج) مانند مرده از درخت افتاد

یکی از طوطی‌ها با شنیدن پیام، خود را به مردن زد و از درخت افتاد، که در واقع پیامی رمزآلود برای طوطی اسیر بود.

پاسخ صحیح: (ب) پیام راه و روش رهایی

این یک پیام نمادین بود. یعنی: «اگر رهایی می‌خواهی، خود را بمیران»، به این معنا که تعلقات دنیوی را رها کن.

پاسخ صحیح: (ب) جسم انسان یا دنیای مادی

در عرفان، جسم انسان به قفسی تشبیه می‌شود که روح در آن زندانی است.

پاسخ صحیح: (ج) شمس تبریزی

شمس تبریزی مرشد و پیر روحانی مولانا بود. دیدار با او باعث تحول معنوی عمیقی در زندگی رومی شد.

پاسخ صحیح: (ب) تمثیلی و نمادین

داستان‌های مثنوی در پس ظاهر ساده خود، مفاهیم عمیق عرفانی و فلسفی را بیان می‌کنند. به همین دلیل تمثیلی (Allegorical) هستند.

پاسخ صحیح: (ج) خود را به مردن زد

او از روشی که از طوطی هندوستان آموخته بود استفاده کرد. وقتی صاحبش او را مرده پنداشت و از قفس بیرون انداخت، پرواز کرد و رفت.

پاسخ صحیح: (ب) از طریق تجربه و عشق

رومی دانش مبتنی بر تجربه روحانی و عشق الهی (عشق) را برتر از دانش عقلی و استدلالی می‌دانست.

پاسخ صحیح: (ب) دو بیتی‌های روحانی

«معنوی» به معنای روحانی یا باطنی است. بنابراین، «مثنوی معنوی» یعنی شعری در قالب مثنوی که به موضوعات روحانی می‌پردازد.

پاسخ صحیح: (ب) آزادی بزرگترین دارایی زندگی است

درس اصلی داستان این است که رهایی روح از تعلقات دنیوی، هدف نهایی است و برای رسیدن به این آزادی، هوشمندی و فداکاری لازم است.

پاسخ صحیح: (ج) قونیه، ترکیه

رومی بخش بزرگی از زندگی خود را در قونیه گذراند و آرامگاه او نیز در همین شهر قرار دارد که یکی از جاذبه‌های گردشگری مهم جهان است.

پاسخ صحیح: (ج) فارسی

مثنوی یکی از گنجینه‌های گرانبهای ادبیات فارسی است و به زبان فارسی کلاسیک سروده شده است.

پاسخ صحیح: (ب) سرچشمه یا وطن اصلی روح

در عرفان، روح از عالم بالا (عالم الست) جدا شده و به این دنیا آمده است. هندوستان در این داستان نماد همان سرچشمه روحانی است که روح آرزوی بازگشت به آن را دارد.

پاسخ صحیح: (ج) روح جدا مانده از اصل خویش

در آغاز مثنوی، از ناله نی سخن به میان می‌آید که از جدایی از اصل خود (نیستان) شکایت دارد. این نماد ناله روح انسان است که از خداوند دور افتاده است.

پاسخ صحیح: (ب) به زبان آدمیان

در داستان ذکر شده که طوطی شیرین‌سخن بود و مانند انسان‌ها حرف می‌زد، که این ویژگی خاص او بود.

پاسخ صحیح: (د) مولویه

طریقت مولویه بر اساس آموزه‌ها و فلسفه رومی شکل گرفت و به خاطر رقص سماع دراویش چرخان (Whirling Dervishes) مشهور است.

پاسخ صحیح: (ج) ایران

ابوالقاسم لاهوتی شاعر ایرانی بود، اما به دلایل سیاسی به اتحاد جماهیر شوروی (تاجیکستان) پناهنده شد و فعالیت ادبی خود را در آنجا ادامه داد. او را شاعر هر دو کشور ایران و تاجیکستان می‌دانند.

پاسخ صحیح: (ج) ستایش آزادی و حاکمیت ملی

همانطور که از عنوان شعر پیداست، موضوع اصلی آن اهمیت و دفاع از آزادی و استقلال کشور است.

پاسخ صحیح: (ب) توده مردم ایران

«توده» به معنای عامه مردم (Mass) است. شاعر در اینجا از تمام مردم ایران می‌خواهد که نسبت به حقوق و سرنوشت کشورشان آگاه و فعال باشند.

پاسخ صحیح: (ج) سنگ‌نوشته قبر من

«لوح» به معنای صفحه یا نوشته و «مزار» به معنای قبر است. بنابراین «لوح مزارم» یعنی نوشته روی سنگ قبر من.

پاسخ صحیح: (ب) اینکه او یک انقلابی بود و برای آزادی جنگید

در این شعر، شاعر می‌خواهد پس از مرگش روی سنگ قبرش بنویسند که او پادشاه یا ثروتمند نبود، بلکه شاعر مردم و سرباز انقلاب بود.

پاسخ صحیح: (الف) نیازی به ماسک (چهره‌پوش) نیست

«نقاب» به معنای ماسک یا پوشش چهره، «لازم» به معنای ضروری و «نیست» برای نفی است. شاعر در اینجا به افشای حقیقت و مبارزه با ریاکاری و دورویی دعوت می‌کند.

پاسخ صحیح: (ج) شاعر انقلابی و مردمی

در شعر لاهوتی، مفاهیمی چون عدالت اجتماعی، مبارزه با امپریالیسم و حقوق مردم عادی به شدت برجسته است. به همین دلیل او را شاعر انقلابی می‌نامند.

پاسخ صحیح: (ج) سوسیالیسم/کمونیسم

لاهوتی عمیقاً از اندیشه‌های سوسیالیستی الهام گرفته بود و در اشعارش از رهایی طبقه استثمار شده سخن می‌گفت.

پاسخ صحیح: (ج) فدا کردن جان

بر اساس محتوای شعر، شاعر برای دفاع از آزادی و حاکمیت کشور، آماده بزرگترین فداکاری یعنی جان‌فشانی است.

پاسخ صحیح: (ب) به خاطر اشعار انقلابی‌اش که شبیه به مایاکوفسکی، شاعر روس بود

همانند ولادیمیر مایاکوفسکی، شاعر مشهور انقلابی روس، لاهوتی نیز از شعر خود به عنوان ابزاری برای تغییرات اجتماعی و سیاسی استفاده می‌کرد.

پاسخ صحیح: (ب) نیروهای امپریالیستی خارجی و استثمارگران داخلی

لاهوتی در شعر خود، عقب‌ماندگی ایران را ناشی از دخالت نیروهای امپریالیستی خارجی و حاکمان و طبقه استثمارگر داخلی که با آنها همکاری می‌کردند، می‌دانست.

پاسخ صحیح: (ج) بی‌عدالتی اجتماعی و ریاکاری

در این شعر، شاعر می‌خواهد نقاب از چهره افراد به‌ظاهر محترم جامعه بردارد و چهره واقعی آنها یعنی استثمار و ریاکاری را آشکار کند.

پاسخ صحیح: (ب) ابوالقاسم لاهوتی

سرود ملی جمهوری سوسیالیستی تاجیکستان شوروی توسط ابوالقاسم لاهوتی سروده شده بود که یکی از جنبه‌های مهم هویت بین‌المللی اوست.

پاسخ صحیح: (ب) کشاورزان، کارگران و زحمتکشان

شعر او به عنوان صدای مردم استثمار شده، محروم و زحمتکش عمل کرده و مبارزات و آرزوی رهایی آنها را به تصویر کشیده است.

پاسخ صحیح: (ج) زنده ماندن در یاد مردم از طریق عمل و آرمان

شاعر نشان می‌دهد که جاودانگی واقعی نه در مقبره یا سنگ‌نوشته، بلکه در مبارزه برای رهایی مردم و آرمان‌هایی که از خود به جای می‌گذارد، به دست می‌آید.

پاسخ صحیح: (ب) کرمانشاه

ابوالقاسم لاهوتی در سال ۱۸۸۷ میلادی در شهر کرمانشاه ایران متولد شد.

پاسخ صحیح: (ج) فارسی

هر دو واژه «آزاد» و «آزادی» کلماتی اصیل فارسی هستند.

پاسخ صحیح: (ب) انقلاب مشروطه ایران (۱۹۰۵-۱۹۱۱)

لاهوتی در جوانی به طور فعال در انقلاب مشروطه ایران شرکت کرد، که این رویداد پایه و اساس تفکر انقلابی او را شکل داد.

پاسخ صحیح: (ج) عامه مردم

«توده» یک واژه فارسی به معنای «عامه مردم» یا «the masses» است.

پاسخ صحیح: (ب) مسکو، روسیه

پس از پناهندگی به اتحاد جماهیر شوروی در سال ۱۹۲۲، او عمدتاً در تاجیکستان و مسکو زندگی کرد و در سال ۱۹۵۷ در مسکو درگذشت.

پاسخ صحیح: (ب) پیام شرق

«پیام» به معنای message و «مشرق» به معنای East است. اقبال از طریق این اثر، اندیشه‌های فلسفی شرق را به غرب عرضه می‌کند.

پاسخ صحیح: (ج) گوته

اقبال با الهام از اثر گوته به نام «دیوان غربی-شرقی» (West-östlicher Diwan)، «پیام مشرق» را در پاسخ به آن سرود.

پاسخ صحیح: (ب) دانش خشک و بدون تجربه عملی

اقبال در اینجا نشان می‌دهد که کرم کتاب با اینکه در میان اوراق کتاب زندگی می‌کند، از دانش و طعم زندگی بی‌بهره است. این نماد دانش بی‌عمل و بدون تجربه است.

پاسخ صحیح: (ج) نور درونی یا «خودی» (خودشناسی و اتکا به خود)

کرم شب‌تاب با وجود کوچکی، با نور خود می‌درخشد. اقبال از این طریق می‌خواهد بگوید که هر موجودی دارای توانایی و پتانسیل درونی است.

پاسخ صحیح: (ب) اگر زندگی می‌خواهی، باید خطرپذیر و مبارز باشی

این بخشی از فلسفه «خودی» اقبال است. او معتقد بود که رشد و لذت واقعی زندگی در مبارزه و خطر کردن نهفته است.

پاسخ صحیح: (ب) تحسین مصنوعی و ریاکارانه

«تحسین» به معنای ستایش است. شاعر در اینجا از گل ستایشی سخن می‌گوید که توخالی و ظاهری است. او بر صداقت و ارزش واقعی تأکید دارد.

پاسخ صحیح: (ب) خودی (Selfhood)

در مرکز تمام اشعار و فلسفه اقبال، مفهوم «خودی» قرار دارد که به معنای خودشناسی، خودسازی و خودباوری است.

پاسخ صحیح: (ج) دانش بی‌عمل و قدرت خودیافته

از طریق دو نماد کرم کتاب (دانش بی‌عمل) و کرم شب‌تاب (قدرت درونی و نور ذاتی)، اقبال نشان می‌دهد که قدرت درونی بسیار ارزشمندتر از دانش عاریه‌ای است.

پاسخ صحیح: (ج) پدر معنوی یا شاعر ملی

اقبال به عنوان «پدر معنوی» پاکستان مورد احترام است، زیرا ایده تشکیل کشور پاکستان از نظریه دو ملت او سرچشمه گرفت. او شاعر ملی پاکستان است.

پاسخ صحیح: (ب) مبارزات و سختی‌های زندگی

در اینجا «خطر» به معنای چالش‌ها، مبارزات و ریسک‌هایی است که برای دستیابی به اهداف جدید باید پذیرفت. اقبال زندگی امن و بی‌تحرک را معادل مرگ می‌دانست.

پاسخ صحیح: (ج) فارسی

علامه اقبال هم به زبان اردو و هم فارسی شعر سروده است. «پیام مشرق» یکی از برترین آثار منظوم فارسی اوست.

پاسخ صحیح: (ج) در صداقت و ارزش واقعی

شاعر، گلی را که دارای زیبایی و ارزش واقعی و صادقانه است، برتر از گل تحسین ریاکارانه و مصنوعی می‌داند.

پاسخ صحیح: (ب) فریدریش نیچه

بین مفهوم «ابرانسان» (Übermensch) نیچه و «مرد مؤمن» یا «انسان کامل» اقبال شباهت‌هایی وجود دارد، هرچند مفهوم اقبال بر پایه معنویت اسلامی استوار است.

پاسخ صحیح: (د) برای بلبل

در شعر، وقتی بلبل از کرم شب‌تاب درباره کوچکی‌اش سوال می‌کند، او پاسخ می‌دهد که خداوند به هر موجودی استعداد و نور خاص خود را عطا کرده است.

پاسخ صحیح: (ب) عقاب (شاهین)

اقبال در اشعارش بارها از «شاهین» به عنوان نماد بلندپروازی، قدرت، آزادی و زندگی خطرپذیر استفاده کرده است.

پاسخ صحیح: (ب) اشعار منتخب فارسی مدرن

«برگزیده» یعنی منتخب، «شعر» یعنی poetry، «فارسی» یعنی Persian، و «معاصر» یعنی contemporary یا modern.

پاسخ صحیح: (ب) ژاله

«شبنم» یک واژه فارسی به معنای قطره آب است که شب‌ها روی گیاهان می‌نشیند (Dewdrop).

پاسخ صحیح: (ب) پاکی، شفافیت و زیبایی زودگذر

قطره شبنم در نور صبح درخشان و پاک به نظر می‌رسد، اما با طلوع خورشید ناپدید می‌شود. شاعران این زیبایی زودگذر و پاک را به جنبه‌های مختلف زندگی تشبیه می‌کنند.

پاسخ صحیح: (ج) فرورفتن خورشید

«غروب» واژه‌ای با ریشه عربی است که در فارسی به معنای فرورفتن، به ویژه غروب خورشید (Sunset) به کار می‌رود.

پاسخ صحیح: (ب) اندوه، پایان و حسرت گذشته

غروب خورشید نشانه پایان روز است و اغلب در شاعران حس اندوه، حسرت گذشته (nostalgia) یا احساس پایان یافتن چیزی را برمی‌انگیزد.

پاسخ صحیح: (ج) نیما یوشیج

نیما یوشیج به عنوان بنیانگذار شعر نوی فارسی شناخته می‌شود، زیرا او برای اولین بار قالب‌های سنتی را شکست و سبکی جدید را پایه‌گذاری کرد.

پاسخ صحیح: (د) همه موارد

تصویر غروب بسیار قدرتمند است و شاعران از آن به معانی استعاری مختلفی مانند پایان زندگی، پایان یک دوران باشکوه یا سقوط یک تمدن استفاده می‌کنند.

پاسخ صحیح: (ب) یک شعر چهار مصراعی (دوبیتی)

«رباعی» از واژه عربی «اربعه» (چهار) گرفته شده است. این یک قالب شعر چهار مصراعی است که مصراع‌های اول، دوم و چهارم آن هم‌قافیه هستند.

پاسخ صحیح: (ج) لذت بردن از لحظه حال (دم غنیمت شمردن)

پیام اصلی رباعیات خیام این است که زندگی زودگذر است، آینده نامعلوم و گذشته گذشته است. بنابراین باید از لحظه حال کاملاً لذت برد.

پاسخ صحیح: (ج) شراب‌دهنده یا بخشنده لذت زندگی

ساقی کسی است که شراب یا لذت زندگی را عرضه می‌کند. او یکی از شخصیت‌های محوری در فلسفه لذت‌گرایانه خیام است.

پاسخ صحیح: (ب) لذت زندگی و رهایی از نگرانی

شراب خیام را نباید به معنای واقعی آن در نظر گرفت، بلکه باید آن را به صورت نمادین تفسیر کرد. این نماد فراموش کردن نگرانی‌های دنیوی و چشیدن طعم زندگی است. برخی مفسران آن را نماد عشق معنوی نیز می‌دانند.

پاسخ صحیح: (ب) ریاضی‌دان و ستاره‌شناس

با اینکه خیام به عنوان شاعر شهرت جهانی دارد، در زمان خود بیشتر به عنوان یک ریاضی‌دان، ستاره‌شناس و فیلسوف برجسته شناخته می‌شد. او نقش مهمی در اصلاح تقویم جلالی داشت.

پاسخ صحیح: (الف) برای جوانی از دست رفته

در این رباعی، شاعر برای بهار زندگی یا جوانی که به سرعت می‌گذرد و هرگز باز نخواهد گشت، حسرت می‌خورد.

پاسخ صحیح: (ب) جسم انسان

خیام اغلب از استعاره کوزه‌گر و کوزه گلی استفاده می‌کند. در اینجا کوزه نماد جسم انسان است که روزی به خاک باز خواهد گشت.

پاسخ صحیح: (الف) فکر فردا بی‌فایده است، حال را دریاب.

در این رباعی خیام می‌گوید که کسی از فردا خبر ندارد و گذشته نیز گذشته است، پس خوش باش و نقد (یعنی حال) را از دست مده.

پاسخ صحیح: (ب) به یک کاروانسرای بیابانی

خیام دنیا را به کاروانسرایی تشبیه می‌کند که انسان‌ها برای مدتی کوتاه در آن اقامت می‌کنند و سپس می‌روند، همانطور که پادشاهان با شکوه و جلال خود آمدند و رفتند.

پاسخ صحیح: (ج) سرنوشت یا آفریننده

خیام از طریق استعاره کوزه‌گر، به آفریننده اشاره می‌کند که انسان (کوزه گلی) را به میل خود می‌سازد و می‌شکند. این نشان‌دهنده شک و تردید شاعر نسبت به جبرگرایی است.

پاسخ صحیح: (ب) مفهوم بهشت و دوزخ

در این رباعی، خیام مفاهیم رایج بهشت و دوزخ را زیر سوال می‌برد و می‌گوید که اینها ساخته و پرداخته ذهن انسان هستند.

پاسخ صحیح: (ج) ادوارد فیتزجرالد

ترجمه آزاد و بی‌نظیر ادوارد فیتزجرالد با عنوان “The Rubaiyat of Omar Khayyam” باعث شد خیام در جهان غرب و سپس در سراسر جهان به شهرت عظیمی دست یابد.

پاسخ صحیح: (ب) نیشابور

عمر خیام در شهر نیشابور در استان خراسان ایران متولد شد و در همانجا به خاک سپرده شد.

پاسخ صحیح: (ج) اول, دوم و چهارم

ساختار کلاسیک رباعی به صورت AABA است، یعنی مصراع‌های اول، دوم و چهارم دارای قافیه یکسان هستند و مصراع سوم قافیه متفاوتی دارد یا آزاد است.

پاسخ صحیح: (الف) ناچیزی و فناپذیری زندگی انسان

خیام نشان می‌دهد که همه، از پادشاهان بزرگ گرفته تا مردم عادی، پس از مرگ به خاک تبدیل می‌شوند. این خاک بخشی از انسان‌های زنده‌ای بوده که فناپذیری زندگی را یادآوری می‌کند.

پاسخ صحیح: (ب) سلجوقیان

عمر خیام در دوران طلایی امپراتوری سلجوقی زندگی می‌کرد و از حمایت سلطان ملکشاه برخوردار بود.

پاسخ صحیح: (د) ایمان کورکورانه

شعر خیام سرشار از پرسش، شک و استدلال است. او باورهای رایج مذهبی و جهان پس از مرگ را زیر سوال می‌برد، بنابراین ایمان کورکورانه با فلسفه او در تضاد است.

پاسخ صحیح: (ج) یک پادشاه

در این رباعی، شاعر تصور می‌کند که جامی که در آن می‌نوشد، شاید از جمجمه یک پادشاه قدرتمند ساخته شده باشد. این امر پوچی قدرت و زندگی را نشان می‌دهد.

پاسخ صحیح: (الف) کتاب، شراب و یار

مفهوم اصلی یکی از رباعیات مشهور خیام (در ترجمه فیتزجرالد) این است که در یک مکان خلوت، یک کتاب شعر، یک جام شراب و یک یار مهربان، خود بهشت است.